UPOZNAJMO BEOGRAD DA BISMO GA VIŠE VOLELI

Ukoliko uspete da dobijete slobodan vikend od svakodnevnih obaveza, preporučujemo Vam da posetite sledeće lokacije u Beogradu, koje sve imaju svoju zanimljivu priču. Oduševićete se koliko je interesantna istorija našeg glavnog grada i uverićete se u činjenicu da je Beograd zaista grad sa dušom.

Zadužbina Desanke Maksimović (Skrelićeva 1)

Nalazi se u Skerlićevoj ulici. Narodna biblioteka Srbije osnivač je Zadužbine Desanke Maksimović po odluci pravnog odbora Biblioteke, a za zadatak Zadužbina ima stvaranje uslova za očuvanje i trajno negovanje uspomene na ovu veliku srpsku spisateljicu. Zadužbina Desanke Maksimović sa liste Znamenitosti Beograd na godišnjem nivou dodeljuje nagradu za pesničko stvaralaštvo na dan njenog rodjenja 16. maja. Nagradu čine novčana nagrada, povelja i statueta Desanke Maksimović, a dodeljuje se pesnicima za celokupan doprinos srpskoj poeziji i može se dodeliti samo jednom. Zadužbina potom objavljuje zbirku pesama nagrađenog pesnika sa predgovorom i izabranom bibliografijom. Pravni naslednici Desanke Maksimović su 2012. godine ustupili njenu zaostavštinu Zadužbini koja u okviru Zadužbine ima status Legata Desanke Maksimović. Zaostavština je od velike važnosti i značaja, a sadrži beleške, koncepte, autografe pesama, prve i poslednje verzije tekstova, pozivnice na kulturne, svečanosti i prijeme, pisma pesnika čije je stihove prevodila, pisma i razglednice, telegrame državnih zvaničnika i nagrade koje je dobijala. Njeni naslednici su postali suosnivači Zadužbine zahvaljujući poklonjenoj zaostavštini.

Konak Kneginje Ljubice (Kneza Sime Markovića 8)

Nalazi se u ulici kneza Sime Markovića. Sem ovog zdanja, pored zgrade Patrijaršije postojao je drugi, stari dvor, koji je tada imao rezidencijalnu svrhu, međutim, knez Miloš odlučio je da sazida novi odmah do starog, koji će biti veći, velelepniji i reprezentativniji od Gospodarskog. Gradnja Konaka kneginje Ljubice započeta je 1829. godine, a završena 1830. godine i danas je jedan od retkih primera gradjanske arhitekture tog perioda. Projektant Konaka kneginje Ljubice bio je Hadži Nikola Živković, a namena ovog objekta trebalo je da bude dualna, po željama kneza miloša. Zdanje konaka kneginje Ljubice bilo je namenjeno stanovanju kneginje Ljubice i njegovih sinova Mihaila i Milana, kao i da istovremeno bude rezidencijalni dvor. 1830. godine u konak su se uselili Milan, Mihailo i Ljubica. Postoje razne priče o kneginji Ljubici i o njenom vremenu u konaku, ali je najlepša i najtužnija ona o njenoj hrabrosti i ljubavnoj boli. Po priči, knez Miloš imao je ljubavi i van braka, a jedna od njih bila je Petrija. Obukavši je u muško ruho, Miloš je Petriju spasao od Turaka tokom Hadži-Prodanove bune. Doveo ju je da služi na dvoru, a ona je ubrzo osetila moć zaštite i njime počela da gospodari. Miloš je sa Petrijom dobio ćerku, a njena moć bila bi trostruko veća da mu je rodila sina. Kneginja nije mogla da iskontroliše svoju bol i ljubomoru i ubila je Petriju. Knez Miloš poštedeo je život kneginje Ljubice samo zato što je nosila njegovo dete, i umesto smrću, kako je planirao, kaznio ju je isključenjem iz bračnog života. Knez je kneginju viđao samo za crkvene i porodične praznike, i zbog te boli koju joj je ta izolacija nanela jednog dana, tokom sabora kod manastira Kalenić, presrela ga je sa dve pune puške i zatražila oproštaj ili smrt.  Sva pređašnja mesta gde je kneginja obitvala bila su bez raskoša, međutim u Konaku kneginje Ljubice imala je sopstvene odaje, čiji su podovi bili prekriveni raskošnim ćilimima, a do zidova su postavljeni minderluci sa mnoštvom jastuka. U dva ugla nalazila su se dva nešto uzvišenija minderluka na kojima je sedela kneginja Ljubica, dok bi se njeni gosti smeštali na nižim. Iako je po predanjima kneginja Ljubica bila skromna žena, želela je da život na konaku bude uređen raskošno, na to ukazuje jedna njena prepiska sa knezom Milošem, kada je zatražila da sluge nose crvene čarape, međutim već u sledećem pismu poručila je knezu da ona može i sama da služi, što indicira da je od njega dobila negativan odgovor. Tokom vladavine kneza Miloša Konak kneginje Ljubice bio je dom glavne blagajne i knjaževskog namesništva. Knez Mihailo, njihov sin u Konaku je živeo do 1842. godine, da bi potom Konak kneginje Ljubice bio dom Liceja, Prve beogradske gimnazije i potom Apelacionog kasacianog suda.

Zadužbina Ive Andrića (Milutina Bojića 4)

Osnovana je po poslednjoj želji Ive Andrića. 5. decembra 1974. je Ivo Andrić saopštio Milanu Đokoviću, književniku, i Gvozdenu Jovaniću, kulturnom poslaniku, svoju poslednju želju pa su oni tada i postali svedoci i potpisnici stvaranja zadužbine sa liste Znamenitosti Beograd. Nakon smrti ovog velikog književnika, Prvi opštinski sud je 20. juna 1975. godine doneo rešenje o pravosnažnosti Andrićevog testamenta. 
Najbitnija odredba Andrićeve poslednje želje bila je da se njegova zaostavština održi kao celina i da njena jedina namena bude za opšte kulturne i humanitarne potrebe. Srpskoj akademiji nauka i umetnosti pripala je celokupna Andrićeva rukopisna zaoštavština. Jedan deo sredstava zaostavštine namenio je za dodeljivanje nagrade na godišnjem nivou za najbolju zbirku priča ili najbolju pripovetku. Svojoj dugogodišnjoj saradnici Veri Ostojić poverio je da se stara o njegovim autorskim pravima, kao i da upravlja njegovom zaostavštinom i čuva je, pritom namenivši joj jedan deo srestava. Godinu dana od Andrićeve smrti i mnogih priprema osnovana je Zadužbina Ive Andrića, 1976. godine 12. marta. Zadužbinom jedinog srpskog dobitnika Nobelove nagrade za književnost rukovodi Upravni odbor od devet članova, čiji se mandati završavaju svake četiri godine. U sklopu Zadužbine Ive Andrića nalazi se i Spomen-muzej Ive Andrića, a pripada sastavu Muzeja grada Beograda. Otvoren je 1976. Na Andrićevom vencu u stanu u kom je pisac živeo sa suprugom Milicom Babić od 1958. godine. Spomen-muzej je sačuvao autentični raspored i izgled ulaznog hola, salona i radne sobe ovog Nobelovca, dok su dve spavaće sobe preuređene u izložbeni prostor sa stalnim postavkama eksponata iz Andrićevog života i stvaranja. U Spomen-muzeju Ive Andrića možete videti Nobelovu plaketu i medalju, Vukovu nagradu, počasne doktorate, indekse, pasoše, plakete i diplome, zatim fotografije i originalni rukopisi Andrićevih dela, pisma, izdanja njegovih knjiga na raznim jezicima i neki od Andrićevih ličnih predmeta. 1982. godine pušteno je prvo izdanje časopisa Sveske Zadužbine Ive Andrića koji izlazi na godišnjem nivou. Časopis Sveske zadužbine Ive Andrića objavljuje nepoznata i nepublikovana Andrićeva dela kao i rukopise, prepisku, naučne i kritičke studije o pisčevom slojevitom delu i njegovom životu.

Ičkova kuća (Bežanijska, Zemun)

Dobila je naziv po istoimenom ustaničkom diplomati i trgovcu Petru Ičku koji je nakon uvođenja dahijske uprave morao da pređe u Zemun iz Beograda. Uloga Petra Ička za pripremu Prvog srpskog ustanka 1804. godine bila je važna. Bio je trgovački konzul i posrednik za zemunske, solunske i druge trgovce. Od 1802. do 1803. godine boravio je u Zemunu, a kuća sa liste Znamenitosti Beograd u kojoj je boravio jedna je od najstarijih očuvanih zgrada ujedno i svedočanstvo urbanog razvoja starog jezgra Zemuna. Ičkova kuća podignuta je 1793. godine, a sastoji se od podruma, prizemlja i sprata napravljenog od mansardnog visokog krova. Cela kuća je u stilu klasicizma, dvotraktnog je tipa i dvojne namene. Prizemlje je bilo dom kafane “Kraljević Marko”, a sprat je bio rezidencijalne namene. Ičkova kuća nekada je imala i dvorište u koje se moglo ući iz Svetosavske ulice, a u njemu nalazile su se pomoćne zgrade, štale, magacini, ostave i slično. Vremenom je prepravljana i rekonstruisana, a kompletna revitalizacija je odrađena osamdesetih godina prošlog veka. Danas kuća ima apsolutno sve odlike reprezentativne gradske kuće sa kraja osamnaestog veka, još je u funkciji i dom je robne kuće. 

Kuća sa sunčanim satom (Dubrovačka 2, Zemun)

Nalazi se u Zemunu, na uglu Glavne i Dubrovačke ulice, danas je stambeno-poslovna jednospratnica, a sagrađena je 1823. godine. Kući je sunčani sat dodat fasadi 1828. godine, i nalazi se na strani kuće koja gleda na Dubrovačku ulicu. Specifičnog je izgleda, sastoji se od cifara 8, 9, 10, 11 i 12 na levoj strani i 1, 2 i 3 na desnoj, i pokazuje samo dnevno, solarno vreme.
U srpskoj istoriji astronomije značajan je po formi, načinu rasporeda brojki i konstrukcijskom rešenju. Vreme pokazuje senka jedna kazaljke. U klasicističkom stilu i sa elementima baroka oblikovana je u stilu ampira, specifične varijante klasicizma sa elementima grčko-rimske, egipatske i renesanse umetnosti. Kuća sa sunčanim satom izgrađena je opekom, a glavna fasada sa zvonastom kupolom napravljena je od plitke, elegantne plastike. Grb sa sidrom na središnjem delu zgrade predstavlja ktitora zdanja i njegovu angažovanost u pomorskoj trgovini. Kuća sa sunčanim satom sastoji se od podruma, prizemlja i sprata, gde je tada prizemlje bilo namenjeno lokalima, a sprat je imao rezidencijalnu namenu, sve do danas.
Zgrada je proširena i dograđena krilom ka Dubrovačkoj ulici, a 1944. je fasada te strane zgrade oštećena tokom bombardovanja, međutim sat je ostao neoštećen. Jovan Subotić, poznati srpski književnik i javni radnik je u Kući sa sunčanim satom proveo poslednje godine života. Rođen je 30. januara 1817. godine, a zbirka pesama “Lira” njegovo je prvo objavljeno delo. U oko 20 knjiga objavio je lirske pesme, epohe, drame i tragedije, a za svog života bio je član Vrhovnog sudišta u Zagrebu, upravni činovnik, pripadnik Narodne stranke i urednik lista “Narod”. 1844. godine se doselio u Zemun gde je otvorio advokatsku kancelariju i postao član srpskog narodnog-crkvenog odbora. Uspomene koje je napisao dok je boravio u kući sa sunčanim satom kasnije je izdala Matica Srpska. 28. januara 1886. godine je u kući sa sunčanim satom preminuo. Jedan od najznačajnijih spomenika kulture koji su pod zaštitom države je upravo kuća sa sunčanim satom, funkcija i izgled objekta opstali su u odnosu na prvobitno stanje, sem manjih izmena u prizemnom delu. Pored Subotića u kući sa sunčanim satom je živeo i pisac David Albahari. Kuća sa sunčanim satom danas je deo turističkog razgledanja znamenitosti pod okriljem Turističkog društva Zemun.

Planetarijum na Kalemegdanu (Amam, staro tursko kupatilo)

Beogradski planetarijum je od 1970. godine smešten na ušću Save u Dunav, u bivšem amamu, u donjem gradu Kalemegdanske tvrđave (ispod Crkve Ružice i Kapele Svete Petke). Astronomsko društvo “Ruđer Bošković” od 1953. godine izdaje naučno popularni časopis “Vasiona”. Svakog petka i subote, kada je vedra noć, teleskopi planetarijuma su dostupni posetiocima radi demonstracionih posmatranja nebeskih tela. Astronomsko društvo “Ruđer Bošković” jedno je od najstarijih astronomskih društava u Evropi i najstarije na Balkanu. Kada ga je osnovala grupa studenata 1934. godine, društvo je imalo svega nekoliko članova, dok danas okuplja preko 700 ljubitelja astronomije. Osnovna uloga našeg društva je popularizacija astronomije. Astronomsko društvo “Ruđer Bošković” bavi se i amaterskim posmatračkim radom. U tu svrhu je u okviru Društva 1964. godine osnovana Narodna opservatorija koja se i danas nalazi u adaptiranoj Despotovoj kuli na Kalemegdanu. Za noćna posmatranja, na terasi su smeštena dva teleskopa – teleskop Cajs (Zeiss), refraktor (110/2050 mm), i teleskop Tall 200 K (200/2000 mm), reflektor. Noćna posmatranja praćena su komentarima naših posmatrača i saradnika, a cena jedne noćne ulaznice je 30,00 dinara. Pored dva pomenuta instrumenta, Društvo poseduje još dva teleskopa (prečnika objektiva 33 cm i 20 cm) koji se koriste u specijalnim prilikama kao sto su posmatrački izleti van Beograda ili letnja škola astronomije. Na terasi Narodne opservatorije montirana su i četiri panoramska teleskopa za dnevna posmatranja grada i okoline (jedinstveno mesto u Beogradu za teleskopsko razgledanje grada).

Muzej istorije Jugoslavije, muzej 25.maj (Bulevar kneza Aleksandra Karađorđevića, Savski venac)

Zvanično je osnovan odlukom Vlade Savezne Republike Srbije, spajanjem Memorijalnog centra “Josip Broz Tito” i Muzeja Revolucije 1996. godine, medjutim, nakon što je izabran za predsednika Savezne Republike Jugoslavije, Slobodan Milošević uselio se u rezidenciju u Užičkoj 15 koja je bila jedan deo muzeja. Danas Muzej istorije Jugoslavije čine tri zdanja: Kuća sveća, Stari muzej i Muzej 25. maj. 1982. godine oformljen je memorijalni centar Josip Broz Tito, a priključeni su Kuća cveća, rezidencija Užička 15, Bilijarnica, Lovačka kuća, Stari muzej, muzej 4. jul i Spomen zbirka u okviru vile Mir, koja se nalazi u neposrednoj blizini vile u Užičkoj 15, u Užičkoj 11. Zdanje vile Mir zidano je krajem sedamdesetih godina sa namenom rezidencije Josipa Broza Tita, međutim u njoj nikada nije živeo. Nakon njegove smrti, 1980. godine priključena je memorijalnom centru “Jospi Broz Tito”, i postala dom domaćih i inostranih odlikovanja, ličnih predmeta, arheološke zbirke, oružja, slika, skulptura i drugih poklona koje je Tito dobijao sa svih strana sveta. Pored tih objekata spomen-zbirka čuvala je i koničku sablju ukrašenu brilijantima koju je na poklon dobio od Josifa Staljina, za zasluge u borbi protiv fašizma, zatim korintski šlem poklon grčkog kralja Pavla, poklon direktora “Fijata” detalj antičkog mozaika i servis za kafu od srebra i zlata poklon sveruskog patrijarha Alekseja. U 16 različitih zbirki bio je raspoređen fond od 200.000 eksponata, dok je arheološka zbirka imala 112 eksponata, zbirka oružja 177 a zbirka primenjene umetnosti 2075. Muzej Revolucije počeo je sa radom 1960. godine, a osnovan je odlukom Centralnog komiteta Saveza komunista Jugoslavije 19. aprila 1959. godine. Nalazio se na trgu Marksa i Engelsa na broju 11. Već na samom početku otvaranja muzeja postojala je ideja o izgradnji novih prostorija, međutim novo zdanje nikada nije izgradjeno, a ostaci Muzeja Revolucije i danas se nalaze između Palate federacije i zgrade poslovnog centra Ušće. Kuća cveća, koja takođe pripada Muzeju istorije Jugoslavije je mesto počinka nekadašnjeg “doživotnog predsednika Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije” Josipa Broza Tita i njegove supruge Jovanke. Sagrađena je 1975, za potrebe Tita kao zimska bašta, po projektu arhitekte Stjepana Kralja. Prostire se na preko 902 m2, fasada je radđna u žutoj cigli, a enterijer od belog venčaca. U centralnom delu nalazila se fontana, a okruživale su je prostorije za rad i odmor, gostinjska soba, biblioteka i druge. Preko puta ulaza nalazi se terasa koja baca pogled na Beograd. Tito je za života provodio dosta vremena u Kući cveća, tada zvanoj Cvećarnica, a pogotovu nakon razdvajanja od Jovanke, a tokom bolesti i problema sa nogom zatražio je da u slučaju smrti tu bude i sahranjen, što je posle neke polemike i učinjeno. Po njegovoj smrti 4. maja, za samo 4 dana zimska bašta je preuređena u mesto večnog počinka. Sahranjen je 8. maja u grobnici koja liči na podzemnu sobu. Titovoj sahrani prisustvovalo je 211 delegacija iz 128 zemalja sveta. Stalna postavka Kuće cveća danas je spomen soba gde se posetioci upisuju u knjigu žalosti. Tu se mogu videti republičke i savezne štafetne palice koje su prenošene 25. maja, povodom Titovog rodjendana proglašenim Danom Mladosti, kao i pisane poruke koje je Tito primio sa štafetama, fotografije nosilaca stafeta, maršalske uniforme i drugo.

Dvorska crkva Svetog apostola Andreja Prvozvanog (Pivljanina Baje bb, Savski venac)

Nalazi se u blizini Kraljevskog dvora, i sa dvorom je povezana kolonadom kamenih stubova. Crkva je napravljena po uzoru na Milutinovu Kraljevsku crkvu u Studenici i crkvi manastira Andrijaša na Tresci. Unutrašnjost kapele oslikali su ruski slikari. Praznik Svetog Apostola Andreja Prvozvanog porodica Karađorđević obeležava od vremena Prvog Srpskog ustanka, a uveo ga je vožd Karađorđe koji je do tada slavio Svetog Klimenta. Zavetovao se Svetom Andreju 1806. godine, nakon oslobođenja Beograda od turske vlasti. Ovu tradiciju srpske kraljevske porodice nastavio je Petar II Karađorđević sa blagoslovom mitropolita Mihajla. Sveti Andrej bio je parton Ruskog carstva i doma Romanovih kao i apostol Carigrada i Rusije, a po predanju bio je stariji brat apostola Petra i učenik svetog Jovana Krstitelja. Jevanđelje je propovedao u Trakiji i Vizantiji, dunavskim zemljama a zatim u Rusiji, oko Crnog mora, u Epiru, Grčkoj i Peloponezu u kom je stradao. U svom “Prologu” stradanje na krstu 62. godine i prvoapostola koji nije odustajao od hrišćanskih pouka narodu koji mu je dolazio na pokolenje opisao je Vladika Nikolaj Velimirović. Mošti Svetog Apostola Andreja Prvozvanog prenete su u Carigrad, glava u Rim i jedna ruka u Moskvu.

Spomenik Knezu Mihailu Obrenoviću (Trg republike Srbije)

Spomenik knezu Mihailu Obrenoviću nalazi se na trgu Republike a u narodu je poznat kao mesto sastajanja “Kod Konja”. Spomenik je podignut 1882. godine, a predstavlja kneza Mihaila Obrenovića kao jahača. Autor spomenika je svetski poznat skulptor Enriko Paci, dok je dekorativne reljefe projektovao Konstantin Jovanović. Knez Mihailo Obrenović prvi put je na presto stupio po smrti starijeg brata Milana I Obrenovića, a ta vladavina trajala je do 1842. godine. Tada je svrgnut sa prestola u buni predvođenoj Tomom Vučićem-Perišićem. Nakon smrti oca, kneza Miloša, 1860. godine došao je drugi put do prestola i vladao kao apsolutista 8 godina. Tokom tih osam godina povratio je od turske vlasti Beograd, Šabac, Smederevo, Soko, Užice i Kladovo. Na njega je izvršen atentat 1868. godine na Košutnjaku.
Po odluci da se izgradi spomenik raspisan je konkurs u kojem je učestvovalo oko 20 radova, prevashodno stranih umetnika. Izabrano je rešenje vajara i skulptora Enrika Pacija. Spomenik je otkriven na dan Svetog Nikole, a ovaj svetitelj bio je zaštitnik i krsna slava porodice Obrenović. Enriko Paci prisustvovao je svečanosti i kao autor nagrađen je ordenom Viteza takovskog reda drugog stepena. Spomenik Mihailu Obrenoviću svojevrstan je simbol oslobođenja Srbije od osmanske vlasti, a statua kneza Mihaila simbolično upire ka tada neoslobođenim krajevima. Izliven je u bronzi i sastoji se od 3 dela: postamenta, pijedestala i statue. Dekoracija pijedestala rađena je po crtežima Konstantina Jovanovića, a reljef prikazuje scene iz srpske istorije. Pijedestal je postavljen na noseći postament koji je obložen mermernim pločama sa šest bronzanih ploča sa imenima oslobođenih srpskih gradova.

Rimski bunar (Kalemegdanska tvrđava)

Nalazi se ispod platoa Gornjeg grada na Kalemegdanu, udobno je smešten i vešto skriven od očiju posmatrača iza crnih, gvozdenih vrata. Smatra se da je izgrađen tokom austrijske vladavine nad Beogradom između 1717. i 1731. godine, međutim postoje spisi i predanja koji opovrgavaju ovu teoriju. Jedno od njih je opis iz vremena Despota Stefana, čiji biograf pominje Rimski bunar kao mesto skladištenja hrane još u 14. veku. 1660. godine turski pisac, Ćelibija pominje rimski bunar kao silos za žito. Zna se da je Kalemegdan bio dom rimskog kastruma, pa i nije isključeno da je bunar napravljen tokom njihove vladavine. Za Rimski bunar vezuju se mnoge legende, a definitivno je najinteresantnija ona koja govori da je upravo ovaj misteriozni bunar pupak sveta, sličan onom na Delfima. Starogčko predanje govori o Zevsu koji je želeo da sazna gde se nalazi središte Zemlje, pa je pustio dva bela orla koja su se susrela na pola puta, na tački središta Zemlje. Tu legendu prati pričaRimljana koji smatraju da je upravo na tom mestu susreta dva orla, Orfej pronašao prolaz do Hada. Međutim, po podacima o izgradnji Rimskog bunara, ni prolaz a ni bunar u tom vremenu nisu postojali. Danas je dno bunara ispunjeno vodom, a ranije je bio tamnica, dok je nekima postao i večno počivalište. Jedna od priča govori o svirepoj kazni turskih zaverenika protiv austrijske vladavine. 1494. godine u Rimskom bunaru utamničeno je 37 zaverenika, a ugarski vojvoda Pavle naredio je da se izgladnjuju i drže na dnu bunara dok ne polude. Kada je do toga došlo spušteno im je oružje kako bi se međusobno poubijali i proždirali. Rimski bunar ukopan je u krečnjački kamen koji ne propušta vodu, a nisu pronađeni ni podzemni vodotoci koji ga prosecaju. Dugo se nije znalo kako se Rimski bunar puni vodom. Pri izgradnji su habzburški inženjeri pokušavali da dopru do podzemnih voda, i radeći na tom zadatku došli su čak do nivoa korita Save, međutim podzemnih voda nije bilo.
Kasnije je otkriveno da bunar akumulira površinske vode koje se slivaju u njega, pa je njegova funkcija više funkcija cisterne nego bunara. Rimski bunar dubok je 60 m, a njegovo oko veličine je 3.5 m. Do dna Rimskog bunara dolazi se kroz dva spirala hodnika koji se nalaze u zidu bunara. Do dna ima ukupno 208 stepenika, a na svakom devetom je odmorište. Spiralne stepenice su na dnu spojene polukružnim hodnikom.

Mitropolitski dvor (Donji Kalemegdan)

Ostaci mitropolitskog dvora na Kalemegdanu su otkriveni prilikom iskopavanja na Donjem gradu 1977. godine prilikom potrage za najvažnijim pravoslavnim hramom srednjovekovnog Beograda koji je bio posvećen Uspeniju Presvete Bogorodice i nalazio se na sadašnjem uzvišenju iznad donjeg kalemegdanskog grada. Arheološkim istraživanjima otkriven je deo mermernog nadvratnika mitropolitske crkve Uspenja Bogorodice sa ktitorskim natpisom despota Stefana Lazarevića. Sem natpisa nije pronađen nikakav drugi ostatak crkve koja je uništena početkom treće decenije 18. veka. U neposrednoj blizini crkve nalazila se prostrana srednjovekovna građevina – palata, za koju je arheološkim istraživanjima vršenim od 1985. godine utvrđeno da potiče iz despotovog vremena. Ova palata pripadala je kompleksu Mitropolitskog dvora i uništena je u požaru prilikom turskog zaposedanja grada 1521. godine. Od Mitropolitskog dvora koji je bio ogromna građevina je ostao podrum, deo prizemlja i čak jedan mali deo zida koji bi mogao da odgovara nivou sprata. Dimenzije osnove su čak 30 sa 60 m. Roba za gradnju dvora je posebno poručivana iz inostranstva i korišćeni su najkvalitetniji materijali. Na mestu pored Mitropolijskog dvora, gde su arheolozi zaključili da se nalazio oltar nekadašnje crkve, stručnjaci su poboli improvizovani krst kako bi označili mesto nekadašnjeg najvažnijeg sabornog beogradskog hrama. Ovaj netradicionalni vrtno-arhitektonski element svakako ima veliki istorijski značaj, ali vizuelno se ne uklapa u okolni prostor i čak narušava njegov izgled. Kako je zbog kulturno – istorijskog značaja ovog kompleksa neprimereno njegovo uklanjanje, potrebno je uložiti napor u njegovo obnavljanje i uklapanje u Kalemegdanski park što je prikladnije moguće.

Crkva Svetog Marka (Bulevar Kralja Aleksandra 17)

Crkva Svetog Marka izgrađena je između 1931. I 1940. godine, ali je izbijanje Drugog Svetskog rata pomelo izgradnju, u tom periodu izvršeni su samo građevinski radovi, ali su uprkos tome bogosluženja bila vršena i tokom i posle rata, sve do 14. novembra 1948. godine. Tada je patrijarh Gavrilo Dožić izvršio osvećenje hrama koji je zvanično bio otvoren za bogosluženje. Crkva je izgrađena u srpsko-vizantijskom stilu, po modelu manastira Gračanica. Spoljna fasada urađena je polihrono, tačnije u više boja, a sama veličina zdanja je impozantna i veličanstvena. Iznad ulaznih vrata na spoljnoj fasadi nalazi se mozaička ikona Svetog Apostola i Evangelista Marka, iz 1961. godine delo ruku Veljka Stanojevića. Crkva Svetog Marka prostire se na preko 1150 m2, a njen naos može da ugosti i do 2000 vernika, a horska galerija preko 150 pevača. Enterijer crkve svetog Marka ni danas nije završen. Ikonostas hrama je rađen po projektu Zorana petrovića, profesora, a napravljen je od mermera dok su ikone koje ga krase rađene tehnikom mozaika i Delo su Đure Radlovića, akademskog slikara. Sam ikonostas napravljen je između 1991. i 1992. Dok su ikone na njemu završene 1998. godine. Pored ikonostasa u mermeru rađena je i časna trpeza, a ukrašena je manjim mozaicima na prednjoj strani. Sa desne strane glavnog oltara nalazi se znatno manji oltar Svetom despotu Stefanu Lazareviću, dok je sa leve oltar posvećen prazniku Preobraženja Gospodnjeg. Grobnica cara Stefana Dušana se nalazi uz južni zid, rađena je po projektu Dragomira Tadića, u mermeru, gde su položene mošti cara Stefana Dušana donešene iz manastira Svetih Arhanđela. Nasuprot grobnice cara Stefana Dušana izgrađena je grobnica patrijarha Germana, urađena u istom stilu od mermera. Na sredini crkve Svetog Marka nalazi se bakarni polijelej, rađen po projektu Dragomira Tadića, a napravio ga je Petrović Dragutin, akademski vajar. Kripta koja se nalazi ispod Crkve uređena je 2007. godine a u njoj su smeštene mošti Mitropolita Teodosija, Episkopa niškog Viktora, Episkopa šabačkog Gavrila i Episkopa timočkog Mojsija. Pored njih u kripti nalaze se i posmrtni ostaci Kralja Aleksandara Obrenovića i Kraljice Drage, Ane Jovane Obrenović, Knjaza Milana M. Obrenovića i Kneževića Sergija M. Obrenovića, kao i grob ktitora starog hrama, Lazara Panče.

Gardoš Kula (Stepenice, Milenijumska kula, Zemun)

Gardoš kula ili Kula Sibinjanin Janka jedna je od četiri Milenijumske kule koje su izgrađene povodom hiljadugodišnjice doseljavanja Mađara u Panoniju, koje su Mađarske vlasti izgradile na četiri strane sveta, na ivicama njihovog carstva. Gardoš kula nalazi se na najjužnijoj tački Mađarske carevine, 1986. godine na uzvišenju Gardoš na temeljima drevne kule Taurunum. Visoka je 36 m i uzdiže se iznad desne obale Dunava. Pored milenijumske kule u Mađarskoj, Gardoš kula jedino je takvo zdanje i spomenik Mađarske carevine. Kao kulturno-istorijski spomenik od posebnog značaja, a pogotovo nakon restauracije i obnove, Gardoš kula postala je jedno od omiljenih turističkih lokacija. Danas je Gardoš kula dom umetničkog ateljea i galerije Čubrilo sa stalnom postavkom posvećenom liku i delu Milutina Milankovića. 440 godina pre zidanja kule koju danas znamo kao Gardoš kula, u srednjevekovnoj kuli na njenom mestu, preminuo je Janoš Hunjadi, narodu poznatiji kao Sibinjanin Janko, mađarski vitez i veliki borac protiv Osmalija. Tada je kula od srpskog naroda dobila ime Kula Janka Sibinjanina.

Zadužbina Branka Ćopića (Knez Mihailova 35)

Srpski i jugoslovenski književnik Branko Ćopić, osnovnu školu završio je u rodnom mestu, a nižu gimnaziju u Bihaću. Učiteljsku školu pohađao je u Banja Luci, Delnicama i Sarajevu, a završio je u Karlovcima, da bi potom upisao Filozovski fakultet u Beogradu i diplomirao 1940. godine. 1928. godine objavio je prvu priču, a prvu pripovetku 1936. godine. Bio je član Srpske akademije nauka i umetnosti i Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine, a njegova dela su prevođena na engleski, nemački, ruski i francuski jezik. Umro je u 69. godini života, 26. marta u 1984. godini kada je izvršio samoubistvo skokom sa mosta Bratstvo i jedinstvo u Beogradu, danas poznatijem kao Brankov most. Voljom dr Bogdanke Ilić Ćopić, supruge Branka Ćopića, osnovana je zadužbina 1989. godine sa statusom pravnog lica, a njeno sedište je u Srpskoj akademiji nauka i umetnosti čiji je član Branko i bio. Nagrađivanje pisaca za dela napisana i objavljena na srpskom jeziku je osnovni cilj osnivanja Zadužbine Branka Ćopića. Dodeljuju se 2 nagrade na godišnjem nivou, za dela visoke umetničke vrednosti koja su izdata tokom godine dodele. Drugi cilj Zadužbine Branka Ćopića je zastupništvo autorskih prava za objavljivanje književnih dela Branka Ćopića. Zadužbinom upravlja Upravni odbor u sastavu članova koji su izabrani iz reda Odeljenja jezika i književnosti SANU.

Oficirska Zadruga (ugao Masarikove i Resavske)

Zgrada Oficirske zadruge nalazi se na uglu Masarikove i Resavske ulice. Izgrađena je 1908. godine, a glavni arhitekta na ovom projektu bio je Svetozar Jovanović, koji je u trenutku projektovanja imao samo 26. godina. Njegovi saradnici su bili Danilo Vladislavljević i Vladimir Popović. Zgrada Oficirske zadruge važna je karika u lancu razvoja arhitekture Srbije i Beograda. U vremenu kada je nastala predstavljala je modernu robnu kuću, sastoji se od prizemlja, dva sprata a izgrađena je sa stilskim obeležjima secesije. Arhitektura enterijera je spretno rešena korišćenjem konstruktivnog sistema. Pri prostornom komponovanju izvršeno je razdvajanje funkcija radnog dela koji se nalaze na krajevima bočnih krila, od središnjeg dela namenjenog javnoj komunikaciji. Taj raspored i rešenje unutrašnjosti uticali su na izgled i oblikovanje fasade čiju veću površinu zauzimaju staklene površine namenjene prodajnim prostorima. Fasade bočnih krila su sa malim otvorima, dok je glavno fasadno platno moderno, sa prozorima kroz više etaža. Kancelarijski prostor je na krajevima zgrade, čime drže ravnotežu mase celog objekta i izgrađeni su od punog zidnog platna. Glavni motiv fasade je zaobljen ugaoni deo sa ulazom u prizemlju i kupolom neobičnog oblika, sa dosta dekorativnih elemenata i konzola. Na ostaku fasade vertikalnost je naglašena ukrasnim elementima u visini krova.

Novi Dvor (Andrićev venac 1)

Sa sedištem na Andrićevom vencu, Novi dvor je velelepno zdanje u kojem se nalazi sedište Predsedništva Republike Srbije. Kao spomenik kulture nalazi se pod zaštitom države. Izgrađen je između 1911. i 1922. godine, a tada je njegova svrha bila isključivo rezidencijalna. Dvor je sagrađen za Aleksandra Karađorđevića I prema projektu arhitekte Stojana Titelbaha. Stojan Titelbah projektovao je Novi dvor u akademskom maniru sa elementima renesansne i barokne arhitekture. Do danas je originalni izgled Novog dvora izmenjen. Od 1922. do 1933. Novi dvor bio je dom kralja Aleksandra, nakon čega je po kraljevom nalogu ustupljen muzeju kneza Pavla. Muzej je preuzeo prostorije Novog Dvora 1934. godine, a otvoren je za javnost 1936. godine po prvi put. 1948. godine zgrada Novog dvora ustupljena je Skupštini Srbije i preoblikovana u akademskom maniru sa elementima renesansne i barokne arhitekture. Čini značajnu celinu sa susednom palatom Starog dvora, gde je danas stacionirana Skupština grada Beograda. U momentu kada je oslobođena za potrebe Skupštine Srbije, Predstavništa i predsednika Republike Srbije dobila je i svojevrsnu, stalnu postavku, za sada nedostupnu javnosti i građanima Srbije, koju čine slike, skulpture, crteži i dela primenjene umetnosti. Po poslednjem popisu iz 2002. godine takvih umetničkih dela ima oko 170, računajući i dela, zidne slike, murale Mila Milunovića i Petra Lubarde. Pored ovih monumentalnh umetničkih dela, Novi dvor je dom mnogobrojnih poklona koje su predsednici Srbije dobijali od drugih predsednika i državnika. Među njima je i sat Vladimira Putina. Zgrada Predsedništva Srbije ima pet salona koje predsednik Srbije koristi za važne sastanke i primanje važnih gostiju. Podeljeni su po bojama i veličinama, “plavi salon” je najmanji, a pored njega je ovalna soba, jednostavan je i sveden, svetlih tonova i opremljen stilskim nameštajem, kao i remek delima Save Šumanovića i Miloša Golubovića. Odmah do “Plavog salona” je “Zeleni salon”, koji je namenjen sastancima srednje veličine, dom je još jednog dela Save Šumanovića i dva portreta neimenovanih slikara, Mihajla Pupina i Nikole Tesle. “Žuti salon” namenjen je za više gostiju i može ugostiti preko dvadeset ljudi, a krasi ga “Let ka Suncu” Petra Lubarde. Odmah do “Žutog salona” je “Ružičasti salon” zatim “Ohridski salon” , koji je dobio ime jer je jedinstveno delo rezbarskih majstora sa Ohrida, a u njemu se nalazi kabinet savetnice predsednika Srbije. Novi dvor prava je riznica u kojoj se nalazi veliki broj monumentalnih umetničkih dela kao i biblioteka koja je dom retkih i skupocenih srpskih i drugih autora.

Zadužbina Miloša Crnjanskog (Dečanska 8)

7. juna 1980. godine zvanično je osnovana Zadužbina Miloša Crnjanskog, sredstvima koje je zaveštala Vidosava Crnjanski, udovica Miloša Crnjanskog. Međutim, sam začetak Zadužbine Miloša Crnjanskog se desio nešto ranije, 6. jula 1978. godine, kada je Vidosava Crnjanski osećajući da joj se bliži kraj, sačinila testament i njime zaveštala Fond buduće Zadužbine. Tada je odredila i prva tri člana Upravnog odbora, Nikolu Miloševića, profesora književnosti Univerziteta u Beogradu, Borislava Mihajlovića Muhiza i Veljka Kovačevića. Njima su se zatim pridružili Boško Petrović, Miloš Stanibolić, Vladimir Stojšin i Milorad Djurić. Osnovni i glavni ciljevi zadužbine Miloša Crnjanskog su da čuva uspomenu na ovog velikog književnika i da brine o objavljivanju njegovih dela u zemlji i inostranstvu, kao i da bude podstrek književnom stvaralaštvu u Srbiji dodeljujući “Nagradu Miloša Crnjanskog”. Nagrada se dodeljuje svake druge godine i do danas je dodeljeno 45 “Nagrada Miloša Crnjanskog”. 1990. godine Zadužbina Miloša Crnjanskog počinje sa svojom izdavačkom delatnošću, a 1993. godine zadužbina je otpočela svoj najveći projekat, priređivanje i objavljivanje celokupnih dela Miloša Crnjanskog. Do sada je objavljeno 10 tomova, a može ih biti još toliko.

Čukur Česma (Dobračina)

Čukur česma se nalazi na uglu Dobračine i Gospodar Jevremove ulice. Postojala je još davne 1862. godine, kada se i desio incident koji je česmu sa liste Znamenitosti Beograd svojom tužnom pričom proslavio. Naime 15. juna 1862. godine, u podne, je dečaka Savu Petrovića, šegrta, poslao zanatlija da natoči vode sa Čukur česme. Tamo su se pored njega našli turski nizami kako bi utolili žeđ. Po predanju, jedan od turskih vojnika oteo je testiju Savi iz ruku i on je pokušao da se odbrani. To je turskog nizama naljutilo i u besu je udario dečaka testijom po glavi, usmrtivši ga na licu mesta. Ovaj događaj pokrenuo je niz pobuna srpskog naroda protiv turske vlasti. Ubrzo nakon napada na dečaka do Čukur česme došli su srpski žandarmi, uhapsili njegovog ubicu. Međutim uhapšenim nizamima u pomoć pristigli su drugi turski vojnici i sukob je brzo prerastao u žestok okršaj. Borba je trajala celu noć, a vest o njoj je brzo zahvatila čitav Beograd što je izazvalo čitav niz okršaja po Beogradu. Glavna borba održala se na velikoj pijaci gde su ubijeni Sima Nešić, po kome Simina ulica i dan danas nosi ime, i srpski žandarm Đorđe Nišlija. To je prouzrokovalo svojevrstan ustanak srpskog naroda koji je na juriš preuzeo Varoš kapiju. Sava kapija i Stambol kapija su tom prilikom uništene. Vest o ovom prevratu stigla je i do ostatka Srbije, a knez Mihailo je odmah poslao ultimatum turskoj vlasti da napuste varoš. Sutrašnji dan protekao je mirno da bi već sledećeg dana, 17. juna 50 topova beogradske tvrđave osulo paljbu po Beogradu. U ovom okršaju poginulo je 50 vojnika i građana, a uništeno je 370 kuća. Te iste 1862. godine, jula, otpočeti su pregovori o nezavisnosti Srbije, kojima su prisustvovali Rusija, Francuska, Engleska i Austrija, u Kanlidži nadomak Carigrada. Doneta je odluka o iseljenju turskog naroda, a već je naredne godine iseljeno oko 8000 turskih stanovnika. Zaključeno je primirje koje su potpisali Ilija Garašanin i Ašir paša, i Turci su počeli da predaju gradove “na čuvanje” knezu Mihailu. 1867. godine ključevi beogradske tvrđave predati su knezu Mihailu tokom svečanosti 6. aprila na Kalemegdanu. 1931. godine podignuta je spomen česma na istom mestu pređašnje Čukur česme. Podizanje česme finansirano je sredstvima zadužbine Tome Vanđela po projektu skulptora i akademika Simeona Roksandića. Na vrhu spomen česme nalazi se skulptura dečaka sa razbijenom testijom, a model za skulpturu bio je poznati fudbaler BSK-a Vlastimir Petković Kepa. Skulptura predstavlja događaj koji je otpočeo niz važnih istorijskih događaja, smrt dečaka Save Petkovića. Zvaničan naziv skulpture je “Dečak sa razbijenim krčagom”.

Dizdareva kula – Despotova Kula (Bulevar Vojvode Bojovića)

Kapija i kula, koje nose ime po jednom od najvećih srpskih vladara koji je pokušao da ostavi neizbrisiv pečat na panorami Belog grada. Tada je Beograd prvi put postao prestonica naše države, a velelepni dvor koji je on izgradio važio je za najlepši u Evropi. Nažalost, danas o tome svedoče samo ruševine kule. Kada se na prostor Gornjeg grada dolazi iz pravca Zoološkog vrta, dolazi se do najautentičnijeg srednjevekovnog ambijenta Gornjeg grada – Despotove kule i Despotove kapije. Despotova kula nalazi se u sklopu Despotove kapije na severoistočnom bedemu tvrđave. Sagrađena je u 15. veku, za vreme vladavine despota Stefana, kao i Despotova kapija. Često se naziva i Dizdareva kula jer je u drugoj polovini 18. veka u njoj stanovao dizdar – zapovednik tvrđave. U neposrednoj blizini kule, 1981. godine je podignut spomenik despotu Stefanu. Dizdareva kula je teško stradala u bombardovanju Beograda 1915. godine i delom je rekonstruisana 1938. godine. Krajem sedamdesetih godina prošlog veka na kuli je rekonstruisano krunište na zupcima. U Dizdarevoj kuli danas se nalazi Opservatorija astronomskog društva “Ruđer Bošković”, a teleskopi koji se nalaze na njenom vrhu predstavljaju posebnu atrakciju za sve posetioce.

Zadužbina Nikole Spasića (Kneza Mihaila 33)

Zadužbina Nikole Spasića osnovana je posthumno po svojeručnom testamentu od 9. februara 1912. godine. 30. aprila 1920. godine je vanično počela sa radom. Nikola Spasić, srpski veletrgovac, dobrotvor i veliki zadužbinar bio je poznat kao vredan i radan čovek, uživao je ugled čestitog i mudrog čoveka. Svoje veliko bogatstvo ulagao je u akcije i nekretnine. Početkom dvadesetog veka je u dvorištu Paliluske osnovne škole podigao zdanje za đačko sklonište i dodelio određenu godišnju pomoć, koja je redovno isplaćivana, i nagradu najboljem djaku, i to je jedna od prvih njegovih dobrotvornih aktivnosti, pod okriljem “Društva dečijih skloništa”. Tokom trajanja Prvog balkanskog rata organizovao je pomoćnu bolnicu za srpske ranjenike u Beogradu, 1912. godine, koju je svojim sredstvima opremio svom neophodnom opremom i lekovima, zatim doveo lekara iz Nemačke. Upravo u toj bolnici radila je i prva žena lekar u Srbiji, doktorka Draga Ljočić. Glavna sestra bila je Anastasija Neka Spasić, njegova supruga, a hrana za ranjenike pripremala se u njegovom domu. Sav inventar bolnice je poklonjen Srpskom crvenom krstu nakon završetka rata. Početkom Prvog Svetskog rata Nikola Spasić osniva prvu zadužbinu, Srpski narodni invalidski fond Sveti Đorđe. Nakon smrti Nikole Spasića skoro godinu i po dana o njegovoj imovini niko nije vodio brigu jer je delom pripadala okupacionim vlastima koje su je koristile za sopstvene potrebe. Okupacioni Građanski sud za grad Beograd tek po angažovanjem dr Mihaila Mike Popovića, postavlja za staraoca celokupne Spasićeve imovine, Dobru S. Petkovića, advokata i Milorada Popovića, docenta Univerziteta u Beogradu. Njihova dužnost staranja o imovini Nikole Spasića trajala je od 21. maja. 1917. godine do 27. aprila. 1920. kada su upravljanje zadužbinom Nikole Spasića preuzeli ljudi koje je Spasić naveo u testamentu. Nakon izbora predsednika uprave, 30. aprila. 1920. godine zadužbina konačno počinje sa radom.

Zgrada Generalštaba i Ministarstva odbrane, Nemanjina

Zgrade Generalštaba i Ministarstva odbrane izgrađene su između 1954. i 1963. godine po projektu našeg poznatog arhitekte Nikole Dobrovića. Obe zgrade su vredno delo koje je obeležilo jednu epohu modernizma u posleratnom periodu na ovim prostorima. Zgrade Generalštaba i Ministarstva odbrane potpuno su uništene u avionskim napadu i bombardovanju 1999. Od strane NATO-a. Objekat je dva puta pogođen sa ukupno tri projektila, 29. aprila 1999. godine i 7. maja 1999. godine. Prethodno ispražnjeno zdanje od strane vojske do dana današnjeg je toliko teško oštećeno da je gotovo neupotrebljivo, i tek odskora su započeti radovi renovacije i čišćenja placa i zdanja zgrada Generalštaba i Ministarstva odbrane. Kao ruine i svedok bezumnog nasilja devedesetih godina ove ruine privlačile su mnogobrojne turiste godinama unazad. Dva monumentalna stepenasto izgrađena trakta koja su se kaskadno spuštala ka Nemanjinoj ulici stvarala su oblik gradske kapije. Prilaz ka ovim traktovima, blago uvučenim u odnosu na ostatak zgrada u ulici Kneza Miloša ostvaren je kroz dva monumentalna portika. Pored kaskadne forme fasade ovih zdanja odlikuju kontrastni materijali koji su korišćeni pri izgradnji, robusni mrko-crveni kamen iz Kosjerića i bele mermerne ploče sa ostrva Brača. Prozorske trake na fasadama definitivno su najupečatljiviji motiv na fasadama, a oblikovane su u duhu poznog modernizma. Ovaj kompleks je trenutno pod renovacijom, međutim i dalje se ne zna njihova tačna namena po završetku radova.

Terazijska česma (Terazije)

Terazijska česma se nalazi ispred poznatog hotela Moskva, izgrađena je 1860. godine kao simbol povratka kneza Miloša Obrenovića na presto. Rađena je po projektu vajara Franca Lorana, oblika je obeliksa, stuba sa metalnom vazom na vrhu. Sagrađena je od krečnjačkog kamena sa Tašmajdana, a sastoji se od tri segmenta. Na drugom kubičnom segmentu njena fasada ukrašena je lavljom glavom u kružnom medaljonu iz kojih teče voda, ovaj ukras takođe je radjen u tašmajdanskom krečnjaku. Na vrhu obeliska ukrašena je reljefnom dekoracijom sa biljnim motivima kao i romaničkim slepim arkadama. Ograda bazena česme rađena je u gotičkom stilu sa elementima prelomljenog luka. Sve četiri strane obeliska nose inicijale Miloša Obrenovića i datum početka izgradnje i povratka na presto. Od 1860. godine Terazijska česma je skoro pola veka stajala na Terazijama, međutim tokom radova na regulaciji Terazija, između 1911. i 1912. godine premeštena je u portu crkve na Topčideru, a odatle je vraćena, na plato ispred hotela “Moskva” gde se i danas nalazi. Na prethodnom mestu Terazijske česme, pre njene izgradnje nalazio se rezervoar za vodu u obliku kule, koji je služio kao sistem za ravnomerno raspoređivanje i razvođenje vode po Beogradu. Njene istorijske, umetničke i urbanističke vrednosti su velike, pogotovu imajući u vidu činjenicu da je cela ulica po Terazijskoj česmi dobila ime. Ovaj trg se pre izgradnje Terazijske česme zvao Prestolonaslednikov trg, ulica Kneza Milana, ulica kralja Milana, a tek 1940. godine dobija naziv Terazije.

Jakšićeva kula (Bulevar Vojvode Bojovića)

Jakšićeva kula smeštena je na preseku severoistočnog i severozapadnog bedema beogradske tvrđave, a izgrađena je u periodu između 11. i 15. veka. Oktagonog je oblika i tokom austrijske rekonstrukcije u periodu od 1717. do 1739. godine je uklonjena, da bi mnogo kasnije, 1937. godine bila rekonstruisana kada i sam bedem. Odmah ispod Jakšićeve kule, u zidu, smeštena je kosturnica. Izgrađena je nakon rekonstrukcije kule kada i crkva Svete Petke. Kosturnica i danas čuva posmrtne ostatke srpskih branilaca poginulih tokom opsade Beograda u periodu 1914. i 1915. godine. Nekada je Jakšićeva kula bila utvrđenje sa koje su se orili zvuci i praskovi ispaljivanja topova, a danas je dom kafića, razonode. Opuštanja i uživanja za Beograđane i posetioce. Kafe je zadržao unutrašnje uređenje Jakšićeve kule sa ciljem da očuva ovu znamenitost. Upravo to uređenje stvara kod gostiju osećaj druge, drevne dimenzije. U samoj Jakšićevoj kuli neretko se održavaju izložbe, koncerti i slična izlaganja svih oblika umetnosti.

Dom Mike Alasa (Kosančićev venac 22)

Kuća na Kosančićevom vencu podignuta je 1910. godine za Mihaila Petrovića, popularno zvanog Mika Alas, koji je ovde živeo, radio i umro. Izgrađena je na mestu srušene kuće njegovog dede Novice Lazarevića, beogradskog prote, tako da je čuveni matematičar, naučnik i ribolovac na ovom mestu proveo gotovo čitav svoj život i upravo u ovoj kući stvorio svoja najznačajnija dela. Projekat nove kuće, u vreme šireg osavremenjivanja Kosančićevog venca, izradio je arhitekta Petar Bajalović, tada docent na Beogradskom univerzitetu. Pre stotinu godina među Beograđanima se govorilo: Na Kosančićevom vencu 22 živi pola srpske nauke. Danas se međutim pored kuće na ovoj adresi prolazi gotovo bez osvrta. Kao da su svi zaboravili i kuću i njene, nekada čuvene stanare. Ipak, jedno glasno izgovoreno ime dovoljno je da probudi interesovanje naših sugrađana, a možda i onih svetskih putnika koji sasvim slučajno prolaze ovom ulicom. Po završenoj tehničkoj visokoj školi u Karlsrueu, ovaj nemački đak vratio se u Srbiju, gde je realizovao niz značajnih projekata: kuću Leone Panajot u Francuskoj ulici u Beogradu, kuću Mike Alasa na Kosančićevom vencu, izložbeni paviljon Kraljevine Srbije na međunarodnoj izložbi u Rimu, konak manastira Kalenić, doziđivanje Muzičke škole Stanković i zgrade Društva Svetog Save u Dušanovoj ulici, Kolarčevu zadužbinu, konak manastira Ljubostinja, Pravni fakultet itd. Mada se našla na početku projektantske karijere arhitekte Bajalovića, kuća Mike Alasa i tada je otkrivala umešnost svog autora. U osnovnoj shemi bila je to tipična beogradska stambena jednoporodična spratna kuća, s glavnim delom prema ulici i krilom u dvorištu. Ali glavna fasada nosila je malo drugačiji, svežiji duh. Premda akademski koncipirana s naglašenim horizontalnim pojasevima, fasada ima plitki bočni rizalit s ulaznim vratima, balkonom, slikanom i plastičnom dekoracijom i završnim zabatom, koji predstavljaju glavni motiv čitave fasade. Iznad vrata balkona je kružno polje sa šahovski poređanim crvenim i belim pločicama u čijem temenu je ženska glava iz čije kose se razvija floralni ornament. Ovi motivi ukazuju na dvostruke uzore. Floralni oblici preuzeti su iz tada u Evropi aktuelne secesije, dok geometrijski ornament šahovskih polja ima svoje poreklo u srpsko-vizantijskoj arhitekturi. Mada pripadaju različitim vremenima, područjima i stilovima, ovi motivi dobili su jedinstveni tretman kojim je kuća Mike Alasa postala veoma uspelo arhitektonsko ostvarenje. Rešenje fasade kao da i danas otkriva topao i srdačan odnos ovog izuzetnog naučnika i ostalih, sasvim običnih Beograđana. Mika Alas je u znatnoj meri uticao na arhitekturu svog novog doma. Njegov način života i sklonosti odredili su određena prostorna i likovna rešenja kuće. Podrum je građen s planom da služi većim delom kao vinarski podrum u koji je Mika Alas smeštao vino iz svog vinograda na Topčiderskom brdu. Na podestu stepeništa ulaznog hodnika nekada su se nalazile niše s figurama Napoleona i Paskala koje je ovaj francuski đak izuzetno cenio. Balkon koji gleda na ušće Save u Dunav iz radne sobe takođe je bila želja velikog matematičara, kao i šarani u drvorezu ulaznih vrata.

Igumanova Palata (Trg Nikole Pašića 31)

Igumanova palata ili pravilnije palata Igumanov, sagrađena je 1938. godine prema projektu arhitekata Petra i Branka Krstića, u stilu modernizma. Podigao ju je Sima Andrejević Igumanov (1804—1882), srpski trgovac i veliki dobrotvor. Palata Igumanov sa liste Znamenitosti Beograd sagrađena je u vreme intenzivnih napora da se Terazije, koje su u međuratnom periodu postale gradski centar obogate reprezentativnim objektima. Zadužbina trgovca Sime Igumanova, Prizrenca, raspisala je uži konkurs za projekat palate krajem 1935. godine. Konkurs je vodio Pera Popović, pobornik srpsko-vizantijskog stila, a na konkurs su pozvani arhitekta Aleksandar Deroko i arhitekte Branko i Petar Krstić. Zahtev je bio da palata bude monumentalna i u traženom stilu. Rad braće Krstić, modernizovana verzija srpsko-vizantijskog stila, sa širokim arkadama u prizemlju, je usvojen na konkursu i tokom 1936. godine je počela izrada glavnog projekta. Tokom razrade projekta arhitekte Krstić su odustale od nefunkcionalnih elemenata, poput arkada u prizemlju i konačno završile projektovanje krajem 1936. godine. Izgradnja je započeta 1937., a završena u aprilu 1938. godine. I u vreme gradnje izvršene su neke manje ispravke, a neposredno posle Drugog svetskog rata urađene su neke manje prepravke u prizemnim prostorijama. Igumanova palata je ugaona petospratnica. Dekorativni motiv izduženog zalučenog otvora vodi poreklo iz srpsko-vizantijskog stila, a projektanti su ga suprotstavili formalnim odlikama modernizma – mermernoj oblozi fasade, nizovima pravougaonih prozora na poslednjem spratu, jakoj nadstrešnici u prizemlju, dekorativnim okruglim prozorima na vrhu građevine, dekorativnoj šipki za zastavu. U prizemlju je poslovni prostor, dok je na spratovima prostor predviđen za stanovanje. Upotrebljeni materijali odgovaraju standardima perioda u kome je objekat izgrađen. Ulazi u zgradu su dekorativno obrađeni u gipsu i štuko-mramoru. Na fasadi zgrade nalazi se natpis: „Zadužbina Sime Andrejevića Igumanova Prizrenca“.

Kapetan Mišino zdanje (Studentski trg 1)

Kapetan Mišino zdanje je jedna od najpoznatijih građevina devetnaestog veka u Beogradu, u kojoj je smešten Rektorat Univerziteta u Beogradu i deo Filozofskog fakulteta. Zgrada sa liste Znamenitosti Beograd nalazi se u ulici Studentski trg br. 1, sagrađena je u periodu od 1857. do 1863. godine, prema planovima češkog arhitekte Jana Nevole. Nakon završetka izgradnje, kapetan Miša je poklonio ovo zdanje svojoj domovini u obrazovne svrhe. U zgradu je 1863. preseljena Velika škola, a danas je jedna njena polovina sedište Beogradskog univerziteta, dok su u drugoj polovini zgrade Katedra za srpski jezik Filološkog fakulteta i Seminar za vizantijski grčki Odeljenja klasičnih jezika Filozofskog fakulteta. U vreme nastanka, Zdanje je, poput prave graditeljske i arhitektonske znamenitosti, bilo predmet divljenja sugrađana kao jedna od najraskošnijih i najviših građevina u Beogradu. Sagrađena je uz nekadašnji hotel „Imperijal“ sa kojim je činila niz javnih objekata uz glavni beogradski trg – Veliku pijacu. Izgradnja ovog objekta u neposrednoj blizini Knez Mihailove ulice, koja je tek bila u procesu regulacije, označila je preokret u načinu gradnje i arhitektonskom mišljenju koji su vladali graditeljstvom Beograda tog perioda. Arhitektura ovog zdanja predstavlja svedočanstvo transformacije Beograda iz orijentale varošice u evropsku prestonicu moderne urbane strukture i reprezentativnih zdanja. Arhitektura zgrade predstavlja stilsku mešavinu elemenata gotike, romanike i renesanse sa dekorativno obrađenim fasadama. Na fasadi prema Univerzitetskom parku se nalaze skulpture Apola (desno) i Minerve (levo). U svoje vreme, zgrada Kapetan-Mišinog zdanja je bila najmonumentalnija zgrada u Beogradu.
Svoje popularno ime palata je dobila po graditelju, kapetan Miši Anastasijeviću, čuvenom beogradskom trgovcu solju i brodovlasniku. Titulu „dunavskog kapetana“ Anastasijević je dobio od kneza Miloša Obrenovića, u znak njihove saradnje i prijateljstva. Palata je sagrađena prema planovima češkog arhitekte Jana Nevole, koji je u trenutku zidanja obavljao dužnost glavnog inženjera Popečiteljstva vnutrenih dela. Radove na izgradnji objekta izvodio je građevinar Josif Štajnlehner. Prvobitna namera Kapetan-Miše bila je da zgradu podigne za dvor nesuđenog vladarskog para – svoje kćeri Sare i Đorđa Karađorđevića. Međutim, kako je Svetoandrejska skupština 1859. godine odlučila da vrati kneza Miloša na vladarski presto u Srbiji, sve nade o dolasku na vlast Karađorđevića ostale su bez osnova. Još tokom izgradnje, zgrada je zaveštana „otečestvu“ za smeštaj više kulturnih i prosvetnih ustanova tadašnje Kneževine Srbije, u nju se odmah nakon izgradnje uselila Velika škola, zatim Gimnazija, Ministarstvo prosvete, Realka, Narodna biblioteka, Narodni muzej i druge. Osim toga svečana sala ove palate bila je pozornica važnih istorijskih događaja: u njoj je 1864. godine zasedala skupština; 1868. u njoj je održana osnivačka skupština prvog inženjerskog udruženja u Srbiji; u njenoj svečanoj sali je 1875. postavljena i prva izložba arhitektonskih snimaka i kopija fresaka sa srpskih srednjovekovnih manastira koju su priredili Mihailo Valtrović i Dragutin Milutinović.
Fasada – Bogatstvo dekorativnih elemenata na fasadama, čije se poreklo može tražiti u vizantijskim, gotičkim i rano-renesansnim arhitektonskim izvorima, izazivalo je divljenje Beograđana, koji su zgradu među sobom nazivali „venecijanskom palatom“. Prvobitno, osnova zdanja imala je simetričnu pravilnu formu, sa dva posebna dela odvojena ulaznim prostorom (vestibilom) u prizemlju i svečanom salom na drugom spratu. Romantičnom tonu oblikovanja fasada posebno je doprinelo kontrastno suprotstavljanje zlatnožutih ravnih površina i prozorskih okvira i detalja izvedenih u terakoti. Simetričnost građevine podvučena je trodelnom podelom fasade sa središnjim delom (rizalitom), naglašenim krovnim vencem i osmatračnicom na vrhu, i sa nešto nižim bočnim rizalitima. Na središnjem, najreprezentativnijem delu fasade, odvojenom plitkim polustubovima (lizenama) koje se završavaju kulicama na krovnom vencu, izdvajaju se prozori (bifore) rešeni po uzoru na polukružni, segmentni venecijanski luk.
Detalji – Dekorativni repertoar fasade, pored friza slepih arkada i ukrasne atike u najvišoj zoni, čine dve pune skulpture u nišama, simetrično postavljene sa obe strane glavnog ulaza u visini prvog sprata. Skulpture „Apolon sa lirom“ i „Minerva sa kopljem i štitom“ svojim tematskim i simboličnim značenjem aludiraju na umetničku, obrazovnu i naučnu namenu kojoj je građevina bila namenjena još tokom zidanja. Skulpture, kao i medaljoni sa motivima anđela iznad ulaza, delo su nepoznatog autora. Osobenost plastičnog ukrasa na glavnoj fasadi zdanja predstavlja i jedan od retko sačuvanih grbova Kneževine Srbije, smešten u medaljonu iznad prozora drugog sprata, kao i dva bočna medaljona sa oznakom godine završetka izgradnje, izvedena u terakoti. Obilje detalja izrađenih u terakoti i drugim industrijskim materijalima ukazuju na izuzetno bogatstvo graditelja objekta, jer su takvi materijali u vreme građenja objekta mogli samo da budu uvezeni iz inostranstva. Pretpostavlja se da su primerci na Kapetan Mišinom zdanju izrađeni u Beču ili Pešti, sa kojima je Srbija u to vreme bila u najbližim kulturnim i umetničkim odnosima. Kameni delovi fasade, naročito dekorativno obrađene konzole balkona i luci kojima je uokvirena ulazna partija, izrađeni su od kamena sa teritorije Srbije.
Osmatračnica – Kapetan Mišino zdanje, osim svojom lepotom i dopadljivošću, izazivalo je pažnju prolaznika i svojom visinom. Kao najviše zdanje Beograda, koje je tu titulu zadržalo gotovo do početka dvadesetog veka, poslužila je za postavljanje osmatračnice, koja se „120 stopa izdiže iznad trga i pruža najlepši vidik na Beograd i njegovu okolinu“. U staklenoj četvrtastoj kuli – paviljonu, tokom čitavog dana i noći stražar je, imajući mogućnost da pred sobom vidi panoramu gotovo čitavog ondašnjeg Beograda, upozoravao vatrogasce dugačkom trubom o izbijanju požara. Ova staklena stražara bila je u upotrebi sve do 1919. godine, kada je zbog uvođenja telefonskih linija, dojavljivanje trubom postalo sporo i prevaziđeno.

Kuća Đure Jakšića (Skadarska)

Kuća Đure Jakšića u Skadarliji bila je bez patosa, vlažnih zidova, skromno nameštena stolom, stolicama, čiviluk i dveju posteljama, u susednoj sobi koja je ujedno bila i kuhinja nalazila su se još dva ležaja. Ovaj skromni dom delio je sa ženom i dve ćerke. U toj kući je i umro. Pored kuće Đure Jakšića danas prolaze mnogobrojni turisti i Beograđani, ponekad zastanu da se uslikaju sa spomenikom posvećenom Đuri Jakšiću. Ne znajući tužnu sudbinu njenog stanara. Danas je Kuća Đure Jakšića dom mnogih književnika, slikara, likovnih umetnika, dramaturga i muzičara. Uređena i spremna da primi i proslavi naše najtalentovanije sugrađane, mesto je velikih broja koncerata, izložbi i čitanja. “Tražio Đuro Jakšić od upravnika policije objavu da pređe u Zemun, koji se u to doba nalazio u inostranstvu, a Tucaković ga strogo pita:
— A ko si ti i kako se zoveš?
— Đorđe Jakšić.
— A šta si?
— Književnik.
— Ama, ne pitam te to — nervira se policijski birokrata — nego kaži mi svoje pravo zanimanja: čime se baviš?
— Gospodine upravniče, nemam ja drugog zanimanja — prkosno će Jakšić. — Ja sam po svom prvom zanimanju pesnik i dramatičar, što će reći — književnik!
Upravnik sleže ramenima i pritisnu zvonce na stolu a kad stiže ćata on pokazujući na Đuru, reče:
— Dela, ćato, zvao sam te da ovom objavu napišeš. Zove se Đorđe Jakšić.
— Izvinite, a kakvo zanimanje da stavim dotičnog — ponizno će ćata mrljajući perom po tabaku.
— Napiši — reče upravnik policije. — Napiši, književnik bez zanimanja.
Kad je ovo ćata sročio on upita:
— Gospodine upravniče, a da li da rečenom Jakšiću izdamo besplatnu objavu ili da naplatimo taksu?
— Dabome, napiši, besplatno – reče upravnik dobronamerno i dodade: — To je po Cukićevoj policijskoj uredbi. Tamo član 49. glasi: skitnice, Cigani, muzikanti i druga slična im lica bez stalnog zanimanja, dobijaju objavu besplatno. Zato izdaj i ovom nesrećniku Jakšiću, književniku bez zanimanja, besplatnu objavu!”
“Književnik bez zanimanja” je Đura Jakšić, veliki slikar i književnik srpskog romantizma 19. veka, rođen 1832. godine u Srpskoj Crnji. U rodnom mestu završio je osnovnu školu, a gimnaziju u Segedinu, da bi zatim pohađao školu crtanja. Velika kreativnost i potreba za umetničkim izražavanjem kroz slikanje i pisanje vodila ga je kroz mnoge evropske metropole. Uprkos željama roditelja i prijatelja nikada ga nije interesovala nauka, voleo je slobodu misli i želeo je da iskaže ono do čega mu je stalo i što ga muči.
Pri povratku u Srbiju zaposlio se kao učitelj, ali je često menjao mesto stanovanja, u većini slučajeva protiv svoje volje. Zbog britkog jezika, oštrog pera i česte kritike tadašnjoj vlasti je bio trn u oku, te je neretko bio proganjan, osuđivan, teran sa posla i ostavljan bez mogućnosti da zaradi za svoju porodicu. Svoju lošu sreću utapao je u litrima vina, kada se privremeno nastanio u Kikindi. Vodio je usamljenički život i voleo je da posećuje krčmu, gde je upoznao i zaljubio se u Milu, krčmarevu ćerku o kojoj je napisao poznate stihove: “Ana toči, Ana služi, al’ za Milom srce tuži…” Mila se kasnije udala i nikada, čak ni posle smrti ovog velikana, nije prepoznala veličinu i snagu njegove ljubavi. Po dolasku u Beograd zaposlio se u Državnoj štampariji kao korektor, stanovao je u Skadarliji koja je tada bila jedan od najsiromašnijih delova grada, boemska Skadarlija koju danas poznajemo dolazi mnogo kasnije.

Kasarna VII Puka (Nemanjina)

Na uglu Resavske i Nemanjine ulice, odmah preko puta parka Manjež nalazi se Kasarna 7. Puka, na teritoriji opštine Savski Venac i predstavlja nepokretno kulturno dobro. Kasarna 7. Puka podignuta je krajem 19. veka po planovima arhitekte Dragutina Đorđevića, na placu koje su okruživale druge vojne građevine. Izgrađena je u duhu akademizma, prostire se na obe ulice, Resavsku i Nemanjinu, sa unutrašnjim dvorištem. Kasarna 7. Puka je impozantna građevina sa tri ulične fasade, projektovana je kao dvospratna zgrada sa podrumom i suterenom. Treći sprat je Kasarni 7. Puka dozidan 1927. godine po projektu arhitekte Božidara Vukićevića. Glavna fasada rešena je polihromno, u više boja, a njom dominira luk iznad ulaza i dva simetrično postavljena rizalita u obliku četvrtastih kula, čije se trouglaste kupole uzdižu iznad krovne konstrukcije. Impozantnom efektu zdanja doprinose i polukružni prozori sprata, koji su rešeni kao bifore, sa dva prozorska okna podeljena stubom, zatim profilisani podeoni venci i plastični ukras u obliku heraldičkih kartuša sa Grbom Kraljevine Srbije.
Karakteristični simboli fasadne plastike, kao što su štit i oklop, ukazuju na vojnu namenu zdanja. Od građevina namenjenih vojsci, sačuvanih do danas, Kasarna 7. Puka jedna je od najreprezentativnijih.

Stari Dvor (Dragoslava Jovanovića 2)

Stari dvor sa lokacijom u ulici kralja Milana je reprezentativno zdanje u Beogradu koje je podigao kralj Milan Obrenović između 1881. i 1884. godine. U Starom dvoru je između 1903 i 1921. godine živeo Petar I Karađorđević, a između 1921. i 1922. kralj Aleksandar I, dok je danas ovo velelepno zdanje sedište Skupštine grada Beograda. Zajedno sa zdanjem Novog dvora, Stari dvor predstavlja svedočanstvo prvog dvorskog kompleksa u Srbiji, kao i vladavine dve najveće dinastije, Obrenovića i Karađorđevića. Istorija dvorskog kompleksa, kojem pripada Stari dvor seže sve do četrdesetih godina 19. veka, kada je tadašnje imanje koje se prostiralo preko današnjeg Pionirskog i Devojačkog parka kupio Stojan Simić, tada jedan od najuticajnijih ljudi Kneževine Srbije. Simić je isušio močvare, izravnao teren i podigao kuću koja se zvala Stari konak. 1840. godine knez Aleksandar Karađorđević je otkupio to imanje i otpočeo izgradnju dvorskog kompleksa. Zgrada je za potrebe kneza Aleksandra Karađorđevića detaljno preuređena, dograđena i znatno proširena. Od sredine 19. veka oko Starog konaka podignute su mnoge građevine, Mali dvorac, Dvor prestolonaslednika, zgrada Maršalata dvora i nekoliko pomoćnih objekata. Ni jedna od tih zgrada nije opstala do danas. Nakon Berlinskog kongresa 1878. godine nastala je ideja o pretvaranju dvorskog kompleksa u reprezentativnu vladarsku rezidenciju, a dodatno je podstaknuta pripremama za proglašenje Srbije za kraljevinu 1882. godine.
Zgradu Starog dvora je projektovao arhitekta Aleksandar Bugarski u duhu akademizma sa dekoracijama antičkog, renesansnog i baroknog porekla, prema uputstvima kralja Milana Obrenovića. Zgrada Starog dvora se umnogome razlikuje od prvobitnog zdanja, budući da je oštećena tokom Drugog Svetskog rata. Dvoglavog orla na vrhu ugaone kupole zamenila je petokraka, simbol nove, komunističke države i vlasti. Početkom 1997. godine uklonjena je petokraka koja je zamenjena skulpturom pozlaćenog dvoglavog orla. Sav dekorativni ukras i nameštaj dvora kupljeni su i nabavljeni u bečkim umetničkim radionicama.

Manakova kuća (Kraljevića Marka)

Manakova kuća se nalazi u predgrađu nekadašnje Savamale, na uglu ulica Kraljevića Marka i Gavrila Principa. U njoj se nalaze bogate zbirke narodnih nošnji, sa Kosmeta i iz Južne Srbije, zatim običaja i slično, sve ukupno oko 2600 predmeta. Kuća je proglašena za spomenik kulture Rešenjem Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda od 9.5.1963. godine. Savamala je početkom devetnaestog veka, pored Palilule, bila jedino predgrađe naseljeno uglavnom Srbima. Počinjala je od sadašnje Ulice Kraljevića Marka i zahvatala je kraj oko Zelenog venca, Bosanske (Gavrila Principa) i Abadžijske ulice (Narodnog fronta). Manakova kuća svedoči o stanju pre regulisanja i nastanka nove, srpske Savamale. Nju su, po naredbi kneza, „indžiliri“ morali da čuvaju dok su rušili Savamalu i prosecali nove ulice. Ne zna se tačno vreme njene izgradnje. Pretpostavlja se da je podignuta u vreme kada su podizani Konak kneginje Ljubice i Kafana „?“. Postoji više legendi koje se vezuju za ovu kuću. Po nekim predanjima, u njoj je bio smešten tatar (pošta) kneza Miloša Obrenovića. U vreme Miloša Obrenovića nisu postojale uređene pošte, niti poštanske linije sa određenim pravcem i vremenom odlaska i dolaska pošiljki. Prenos pošte vršile su, prema potrebi, pismonoše na konjima koji su se zvali tatari. Noseći poštu, tatari su se tokom puta kratko zadržavali u poštanskim stanicama, gde su menjali konje, odmarali se i jeli. Po njima su se nazivale poštanske stanice, a po predanju jedna od njih, Manakova kuća, bila je na liniji na kojoj su tatari prenosili službena pisma i državne dokumente. Za ovu staru gradsku kuću vezuje se i legenda da je bila namenjena turskom agi i njegovom haremu. Pouzdano se zna da je kuću kupio Grk Manojlo Manak, koji je sedamdesetih godina devetnaestog veka u prizemlju držao pekaru i kafanu, dok je sprat koristio za stanovanje. Po njegovom rođaku Manaku Mihailoviću, dobila je i ime. U sećanju starih Beograđana ostala je zapamćena kao kafana. Na najstarijoj fotografiji koja se čuva u Muzeju grada Beograda vidi se natpis sa imenom Arse Petrovića, ispred koje se nalaze stolovi postavljeni na trotoaru ulice. Pored zainteresovanih fotografa, izgled Manakove kuće zabeležili su i arhitekta Štaudinger i grafičar Luka Mladenović. Svojim konstruktivnim odlikama, Manakova kuća, locirana na staroj regulaciji, dokumentuje razvoj Beograda. U njoj se ogledaju građevinski postupci, prilagođavanje terenu i kultura stanovanja toga vremena. Građena je u bondručnom sistemu, sa ćerpičem u blatu. Pokrivena je ćeramidom. Dispozicija prostorija posledica je nasleđene regulacije i neravnog terena. Ima podrum, prizemlje, međusprat i sprat. Sredinom pedesetih godina dvadesetog veka zgrada je bila ruinirana i sklona padu. Njeno rušenje je sprečeno, a Zavod za zaštitu spomenika kulture grada Beograda je od 1964. godine do 1968. izveo restauraciju i konzervaciju. Projekat temeljne rekonstrukcije poveren je arhitekti Zoranu Jakovljeviću i tom prilikom ojačani su temelji, zamenjena je drvena bondručna konstrukcija, a zadržan raspored i veličina prostorija. Zadržani su i detalji enterijera – drvene tavanice, odžaklije i stepenice. Doksat je potpuno rekonstruisan putem analogije s pojedinim objektima iz toga vremena i slične arhitekture u Beogradu, Grockoj i Sopotu. Radovi su izvedeni namenski za smeštaj etnografske zbirke Hristifora Crnilovića (1886–1963), slikara, jednog od retkih istraživača i kolekcionara folklornog nasleđa, koji je za sobom ostavio tako značajnu kolekciju predmeta da predstavlja svojevrstan muzej narodnog stvaralaštva. Ugovorom o poklonu Zbirke slikara i kolekcionara Hristifora Crnilovića gradu Beogradu, obnovljena Manakova kuća ustupljena je na korišćenje Etnografskom muzeju za smeštaj, čuvanje i izlaganje pomenute zbirke. Danas se tu nalaze i radionice za izučavanje tradicionalnih zanata i narodne radinosti – ručno tkanje i keramiku, kao i škola klasičnih grafičkih tehnika. U prizemnom delu Manakove kuće postoji etno-izlog. Očuvanjem ovakvog arhitektonskog spomenika kao svojevrsnog kulturnog centra sa izložbama koje u ovakvom ambijentu dočaravaju duh starog Beograda, kuća je dobila muzejsku vrednost i prostor za edukaciju. Danas, uz istorijske izvore govori o razvoju srpskog društva, o tome kako su se razvijale stambena arhitektura i privreda tog vremena, odnosno o kontinuitetu razvoja arhitekture Beograda XIX veka na Savskoj padini.

Narodna Skupština Republike Srbije (Trg Nikole Pašića 13)

Na samom početku Bulevara Kralja Aleksandra nalazi se zgrada doma Narodne skupštine Republike Srbije. Kao Savezna skupština poznata je još iz vremena SFRJ, a u međuvremenu je bila i skupština državne zajednice SCG, da bi 23. jula 2006. godine postala zvanično Dom Narodne skupštine Republike Srbije. Kamen temeljac položio je kralj Petar I Karađorđević 1907. godine a zdanje je projektovao arhitekta Jovan Ilkić. Međutim, 1836. godine je na parceli današnje Narodne skupštine Republike Srbije bila podjednako impozantna i velelepna zgrada, ali je imala drugu svrhu. Naime za vreme vladavine Osmanskog carstva se na mestu skupštine nalazila Batal-džamija, do 1789. godine poznata kao Ejnehan-begova džamija. U tom periodu u Beogradu to je bila najveća i najpoznatija džamija u čijoj su neposrednoj blizini bili sahranjivani poznati Turci. Konačnu odluku o rušenju ove džamije doneo Miloš Obrenović. U tom periodu od svega 11 džamija u Beogradu Batal-džamija bila je glavna turska bogomolja. U brojnim sukobima je rušena i obnavljana, da bi tek 1766. godine bila potpuno popravljena i rekonstruisana. U predstojećim prevratima za Beograd, 1789. godine Ejenha-begova džamija je ozbiljno oštećena i tada se prvi put beleži naziv batal-džamija, gde batal znači napušteno. Ubrzo nakon odlaska Turaka Osmanlija stara Batal-džamija je 1878. godine, po naređenju namesnika Blaznavca, sravljena sa zemljom, a rušenje su za 230 dukata obavili Cincari. Prvi projekat skupštine izradio je Konstantin Jovanović 1891. godine. Međutim zbog političkih događaja i ekonomskih uslova gradnja objekta je odložena nekoliko godina, i tada je poverena arhitekti Jovanu Ilkiću, pobedniku na novoraspisanom konkursu za projektovanje zgrade Narodne skupštine Srbije. Zvaničan početak gradnje palate označen je polaganjem kamena temeljca 27. avgusta 1907. godine u prisustvu kralja Petra I Karađorđevića i prestolonaslednika Đorđa, narodnih poslanika i diplomatskog kora.

Beogradska tvrđava (Bulevar vojvode Bojovića)

Beogradska tvrđava, utvrđenje je koje datira još iz prvog milenijuma, sagrađena je prvobitno kao palisada sa zemljanim bedemima ali se tokom vekova razvijala. Beograd koji danas poznajemo razvijao se oko ovog monumentalnog istorijskog zdanja. Od palisade zemljanih bedema razvila se u rimski kastrum, zatim vizantijski kastel, prestonicu srpske despotovine srednjeg veka da bi potom postala austijsko osmanlijska artiljerijska utvrda. Beogradska tvrđava danas je svojevrstan svedok istorije razvića jednog grada i naroda, njegove izdržljivosti, ratobornosti i hrabrosti. U sklopu sa kalemegdanskim poljem čini celinu Kalemegdanskog parka koji je mnogima utočište i oaza mira nasparm vreve i gužve beogradskih ulica.
Istorijski, utvrđenje beogradske tvrđave je od velikog strateškog značaja u mnogobrojnim ratovima koji su se vodili na ovim prostorima. Sa lokacijom na granici Balkanskog poluostrva i Panonske nizije je bila podložena čestim udarima jer je klučna raskrsnica putnih i trgovnskih pravaca s obzirom da povezuje Solun i Carigrad sa unutrašnjošću evropskog kontinenta. Pored kopnenih puteva na mestu beogradske tvrđave spajaju se i dve reke te se ukrštaju i plovni putevi. Rimski kastrum – Prvi pronađeni tragovi naseljenosti datiraju iz doba neolita, a prvo gradsko utvrđenje je iz doba Kelta, na odručju današnjeg naselja Karaburma, gde se razvio grad Singidunum. Smatra se da je najstarije utvrđenje današnje beogradske tvrđave nastalo u periodu između 6. i 11. godine nove ere, usled opsada severne granice rimskog carstva od strane varvarskih plemena. Rimsko carstvo je upravo tada podiglo prvo utvrđenje od zemljanih bedema i palisada, u pokušaju da odbrani svoje granice od čestih opsada plemena. To odbrambeno utvrđenje je kasnije preraslo u rimski kastrum koji je bio sastavni deo limesa. Na površini od 560m sa 350m i pravougaonog oblika zahvatao je područje Gornjeg grada sa delom Kalemegdanskog parka do današnje Pariske ulice. Ovaj rimski kastrum je tokom prvih vekova bio stalno prebivalište četvrte Flavijeve legije. Međutim, nakon podele rimskog carstva tvrđava ulazi u sastav istočnog rimskog carstva 359. godine i dobija naziv Singidon. U napadu huna 441. godine utvrđenje biva porušeno, da bi samo par vekova kasnije bilo osvojeno. 471. godine Teodorik osvaja tvrđavu a 498. godine je napušta tokom ostrogotske seobe na Apeninsko poluostrvo. Srednjevekovna utvrda – Tokom vladavine vizantijskog cara Justinijana I tvrđava biva rekonstruisana i obnovljena, a oko nje se tokom slovenskih migracija na Balkansko poluostvo naseljavaju Srbi. U 8. veku Obri potpuno uništavaju tvrđavu i ona jedno vreme biva napuštena i zaboravljena.
Ranovizantijska tvrđava građena je belim kamenom koji je sijao sa svog položaja iznad panonske ravnice po čemu i dobija naziv Beli grad, pod kojim se naselje i tvrđava po prvi put spominju u pismu partrijarha Jovana VIII upućenom bugarskom kanu Borisu. Tokom vekova smenjuju se mnogi vladari i upravitelji beogradske tvrđave, Bugari, Vizantinci i Mađari, ali u 12. veku ona ponovo spada u ruke Vizantijskog carstva. 1112. godine Mađarima polazi za rukom da je na kratko preotmu, međutim, usled sopstvene nemogućnosti da odbrane grad, oni utvrđenje ruše i materijal kojim je izgrađena koriste za utvrđivanje Zemunskog grada. Tokom vladavine Manojla Komnina u periodu od 1143. do 1180. godine Vizantinci zauzimaju Zemun, a kamen koji je jednom donešen tu vraća i rekonstruiše Beogradsku trvrđavu, zatim podiže i deltoidni kastel sa dimenzijama oko 135 m sa 60m. Mnogobrojni prevrati menjaju vladare beogradske tvrđave i grada pa se u rasponu od 1183. do 1355. godine smenjuju mnogi, 1183. godine Mađari ponovo osvajaju tvrđavu i vladaju njome sve do početka 15. veka, sa malim prekidom 1284. godine kada je gradom upravljao sremski kralj Dragutin, a potom njegov brat Milutin, da bi ga Mađari ponovo preuzeli 1319. godine. Tokom vladavine Milutin proširuje beogradsku tvrđavu spuštivši utvrđenje do Save. Beogradska tvrđava u doba despota Stefana Lazarevića – 1403. godine srpski despot Stefan Lazarević je zaključio vazalni ugovor sa mađarskim kraljem Žigmundom i srpska despotovina je povratila Beograd i još neke oblasti. Tvrđava koju su Osmanlije porušile 1397. godine obnovljena je i dograđena, i od 1405. godine postaje prestonica Srbije. Gornji grad biva rekonstruisan i dograđen sistemom dvostrukih bedema, dok sa kopnene strane biva iskopan duboki kanal. Despot Stefan Lazarević na placu Manojlovog kastela podiže utvrđeni dvorac, gde je Nebojšina kula donžona, a gradsko pristanište proširuje kako bi moglo da primi veće ratne brodove.
Nakon smrti despota Stefana Beograd još jednom postaje vlasništvo Mađara koji ga dodatno ojačavaju zbog sve češćih osmanskih opsada. Artiljerijska utvrda – 1688. godine Austrijanci osvajaju beogradsku tvrđavu i započinju obnovu i preradu iz srednjevekovnog u artiljerijsko utvrđenje. 1696. Ggodine se ova obnova završava pod Andrejem Kornarem i Osmanlijama koje su u međuvremenu povratile grad, tada, tokom bombardovanja biva pogođen barutni magacin koji se nalazio u Despotovom gradu što izaziva veliku eksploziju i uništava skoro ceo Despotov grad. 1717. godine Austrijanci zauzimaju Beograd i od 1723. do 1736. godine izvode popravke i dograđivanja tvrđave. 1739. godine tvrđava je bez borbe vraćena Osmanlijama potpisivanjem Beogradskog mira, i austrijanci bivaju primorani da poruše novoizgrađene bedeme. Već 1789. godine beogradska tvrđava ponovo pada u ruke Austrijanaca da bi opet 1791. bila vraćena Osmanlijama prema odredbama Svištovskog mira. 1807. godine Karađorđe i srpski ustanici osvajaju tvrđavu i ona ostaje pod njihovom vlašću sve do kraja Prvog srpskog ustanka 1813. godine. Po ugovoru Osmanlijskog napuštanja Srbije ključevi Beogradske tvrđave simbolično bivaju predati knezu Mihajlu Obrenoviću 19. aprila 1867. godine. Nešto malo potom, tvrđavi se oduzima vojni karakter i sa počecima uređenja Kalemegdanskog parka postaje deo Kalemegdanske celine.
Tokom bombardovanja i Prvog svetskog rata uništene su skoro sve zgrade u unutrašnjosti tvrđave, a bedemi su teško oštećeni. Tokom Drugog svetskog rata, tvrđava je bila sedište nemačke okupacione snage, da bi se 20.10.1944. nakon oslobođenja Beograda u nju smestile trupe JNA koje su bile primorane da napuste Beogradsku tvrđavu kada je celo utvrđenje zajedno sa parkom stavljeno pod zaštitu države.

Muzej Nikole Tesle (Krunska 51)

Muzej Nikole Tesle nalazi se na Vračaru u Beogradu, a posvećen je očuvanju i prikazivanju rada, dela i života Nikole Tesle. Muzej trenutno sadrži više od 160,000 originalnih dokumenata, preko 2,000 knjiga i dnevnika i 1200 tehničkih eksponata, pored toga u muzeju Nikole Tesle nalazi se oko 1,500 fotografija, objekata, instrumenata i aparatusa Nikole Tesle, zajedno sa oko 1,000 crteža, planova i projekata. Od 2003 godine Muzej Nikole Tesle nalazi se u UNESCO-vom programu “Memory of the World” zbog svoje važne uloge očuvanja lika i dela velikana u polju razvoja električne struje i budućih razvojnih tokova. Muzej Nikole Tesle nalazi se u rezidencijalnoj vili koja je sagrađena 1927 godine po projektu arhitekte Dragiše Brašovana. Muzej je zauzeo prostorije ove vile 1952. godine, 5. decembra, a eksponati su iz Njujorka u Beograd stigli 7og septembra 1951. godine. Muzej Nikole Tesle jedinstvena je zbirka i institucija u svetu i Srbiji sa najvećim brojem eksponata i dokumenata koji svedoče o životu Nikole Tesle i njegovom stvaralaštvu. Nikola Tesla rođen je 10. jula 1856. godine u Smiljanima, a umro je u Njujorku 1943. godine. Jedan je od najpoznatijih srpskih i svetskih naučnika i pronalazača u oblasti fizike, elektrotehnike i radiotehnike. Neki od njegovih najpoznatijih pronalazaka su obrtno magnetsko polje, polifazni sistem, sinhroni motor, asihroni motor i Teslin transformator. Nikola Tesla je autor više od 700 patenata od čega je u oblasti elektrotehnike 112.

Beli dvor (Pivljanina baja bb)

Beli dvor smešten je u okviru dvorskog kompleksa, zajedno sa Kraljevskim dvorom, na najvišem delu naselja Dedinje, na imanju površine 135 ha. 1936. godine završena je izgradnja Belog dvora po projektu arhitekte Aleksandra Đorđevića. Beli dvor je renoviran i obnovljen nakon Drugog svetskog rata i konačno uređen i opremljen za današnju namenu. Danas kompleks dvorova, kome pripada i Beli dvor služi u rezidencijalne svrhe. Izgradnju Belog dvora započeo je kralj Aleksandar I, 1934. godine, sopstvenim sredstvima, sa željom i idejom da sagradi rezidenciju za svoje potomke. Međutim, nije doživeo završetak radova. Izgradnju je dovršio knez Pavle koji je kao veliki i vrsan poznavaoc i ljubitelj umetnosti Beli dvor opremio vrednim umetničkim delima. Uz dvor su sagrađeni i kuhinja i garaža koji su sa centralnim objektom povezani podzemnim tunelima, a pred početak Drugog svetskog rata je dograđeno i podzemno sklonište. Nakon Drugog svetskog rata Beli dvor je služio kao rezidencijalni objekat u kojem su se održavale mnogobrojne svečanosti i primali ugledni i važni gosti iz inostranstva. Razne legende i misterije vezane su za ovaj dvorski kompleks od kojih je jedna od najinteresantnijih o bivstvovanju maršala Tita. Naime, postoji priča da je pri useljenju maršal Tito naredio da se svi amblemi porodice Karađorđević uklone ili ukoliko to nije moguće prekriju crvenom petokrakom, što je i učinjeno, a i dalje postoje tragovi i dokazi ovog predanja. Veliki broj umetničkih dela je sklonjen, prodan ili uništen, a komunističku vladavinu maršala Tita preživela su samo tri dela koja je neko krišom sakrio na tavanu među kojima je i portret kralja Aleksandra I.
Međutim, najveća misterija je legenda o grobu Davorjanke Paunović, najveće Titove ljubavi, koju je navodno sahranio u okviru zemljišta kraljevskog kompleksa, i često posećivao njen grob. Prostorije Veliki salon i Svečana trpezarija Belog dvora imale su presudnu ulogu na najnoviju istoriju Srbije kao mesto gde su donošene važne odluke. Tokom diktatorskog predsedničkog mandata, jednog od najomraženijih predsednika Srbije, Slobodana Miloševića, Beli dvor korišćen je za živu političku aktivnost, kako na unutrašnja pitanja tako i na međunarodnom nivou. Poslednji šef države koji je zvanično ugošćen na Belom dvoru bio je Aleksandar Lukašenko, 1999. godine, kada je u Svečanoj trpezariji Belog dvora potpisan dokument kojim se otvorio put za potpisivanje vojno-tehničkog sporazuma u Kumanovu, kojim je okončan oružani sukob NATO-a i SRJ, otpočet 24. marta 1999. godine.

Kuća porodice Karamata (Karamatina 17, Zemun)

Kuća porodice Karamata sastoji se iz tri povezana dela koja su povezana jedinstveno obrađenom fasadom i imaju zajednički glavni ulaz. Prizemni deo, jednospratni deo sa jednostavnim krovom i jednospratni deo sa mansardnim krovom spojeni su u jednu celinu koja čini kuću porodice Karamata. 1763. najviši deo kuće podigao je Kuzman Jovanović, imućni zemunski trgovac, a zdanje je 1772. godine kupio Dimitrije Karamat za 4000 forinti, doseljenik turske Jegejske Makedonije. Kuća se i dalje nalazi u vlasništvu porodice Karamata, čija je sedma generacija i dalje naseljava. Planovi Zemuna iz 18. veka prikazuju isti gabarit koji kuća i danas ima, sin Dimitrija Karamata je 1827. godine dozidao sprat na srednjem delu kuće i izvršio potpunu obnovu i adaptaciju zdanja. Iz tog perioda opstala je unikatna fasada sa kapijom iznad koje i danas stoji godina 1827., a fasada je rađena u stilu klasicizma i duhu ampira, dok je ostatak zgrade u celini rađen u stilu tipične barokne stambene zgrade. Postojala je barokna kapija i nalazila se na istočnom delu zgrade. Projektanti kuće nisu poznati i originalni planovi nikada nisu pronađeni. Karamatina kuća jedan je od najznačajnijih spomenika Zemuna. Za vreme austro-turskog rata u kući porodice Karamata, septembra 1789. godine odseo je car Josif II, sin Marije Terezije i brat Marije Antoanete. Sa Josifom II u kući Karamata odseo je i prestolonaslednik, kasnije car Franjo II. Razlog odsedanja cara Josifa II je ratni savet. U njegovu čast je kasnije na plafonu velike sobe na prvom spratu postavljen grb, urezan i obojen u drvetu, dvoglavog austrijskog orla sa simbolima monarhije. Tokom trajanja Srpskog pokreta u periodu između 1848. do 1849. godine u kući je stanovao patrijarh srpski Josif Rajačić, zajedno sa upravnim odborom, a u kući porodice Karamata održavane su sednice Glavnog narodnog odmora Srpske Vojvodine, čiji je kasir bio Atanas Karamata. U kući porodice Karamata je pored drugih važnih istorijskih ličnosti odsedao i Vuk Stefanović Karadžić, sa ćerkom Minom, kao i Branko Radičević.

Stara telefonska centrala (Kosovska 47)

Zdanje Stare telefonske centrale nalazi se u Kosovskoj ulici, iza zgrade Narodne Skupštine Republike Srbije u Beogradu. Izgrađena je namenski za telefonsku centralu po planu arhitekte Branka Tanazevića i prvi je takav objekat u Srbiji. Njena gradnja završena je 1908. godine, a treći sprat dozidan je nakon Prvog svetskog rata. Pod zaštitom države nalazi se od 1981. godine kao kulturno dobro od velikog značaja. Zdanje Stare telefonske centrale izgrađeno je srpsko vizantijskom stilu, jednostavne je arhitektonske kompozicije sa funkcionalnom osnovom. Posebna pažnja je stavljena na obradu ugaonog dela zgrade sa karakterističnom kupolom. Rešenje fasade je asimetrično sa plitkim rizalitom veće širine na jednom delu zdanja i širokim prozorima koji zauzimaju veći deo fasade. Plitka plastična aplikacija koje ima dosta, svedena je skoro u ravni fasade, a čine je stilizovani motivi preuzeti iz nasleđa moravske škole, od rozeta, prepleta, geometrijskih motiva do šahovskih polja. Pored toga što je uspešno ostvarenje srpsko-vizantijskog stila arhitekture i vrlo značajno delo jednog od većih zagovornika ovog stila, zgrada Stare telefonske centrale je velikog istorijskog značaja i kao reprezentativno zdanje dokumentuje i svedoči o razvoju telefonske službe u Srbiji sa početka 20. veka. Zgrada se nalazila na novčanici od 50.000.000 dinara iz 1993. godine.

Dom Jevrema Grujića (Svetogorska 17)

Dom Jevrema Grujića podignut je 1896. godine, rađena je po projektu arhitekte Milana Kapetanovića, a podigao ju je Jevrem Grujić za svoju porodicu. Kuća je sagrađena u duhu francuskog neobaroka i neorenesanse. Domenik D’Andre je italijanski majstor dekorativnog slikarstva čija je fasada jedinstven primerak u arhitekturi Beograda, fasadna dekoracija Doma Jevrema Grujića njegovo je delo a specifično je jer podržava tehniku grafita. U velikim salonima ovog zdanja u periodu između 19 i 20. veka organizovani su mnogobrojni gradski balovi koji su okupljali društvenu elitu Srbije tog vremena, kao i diplomastki skupovi na kojima su se okupljali političari i intelektualci i odlučivali o budućnosti tada mlade srpske države. U domu Jevrema Grujića je potpisan i tajni ugovor Bugarske i Srbije za oslobođenje Južnih Slovena 1912. godine, po kojem je kasnije zasnovan Balkanski Savez. Porodicu Grujić je u njihovom domu posećivala i kraljica Marija Karađorđević koja bi dolazila nenajavljena i bez protokola, a porodični prijatelji ili su im i Jovan Dučić i Milan Rakić. Podrum ovog zdanja je bio i prva diskoteka ikada otvorena u Beogradu 1967. godine, u to vreme to je značilo sociološki bum u istoriji Beograda. Dom Jevrema Grujića prva je zgrada koja je ikada zaštićena od strane Zavoda za zaštitu spomenika kulture grada Beograda, 1961. godine, i jedina je članica Evropskog udruženja istorijskih kuća. Shodno tome spomenik je kulture od velikog značaja. Na ideju o osnivanju Muzeja Jevrema Grujića došli su današnji potomci loze Jevrema Grujića, Lazar Šećerović i Aleksandar Conić, i time doprineli očuvanju bogatoj istoriji o porodičnoj tradiciji.

Stara Narodna Biblioteka Srbije (Kosančićev venac)

Narodna biblioteka Srbije se nekada nalazila se na Kosančićevom vencu, danas je na njenom mestu ostala samo ruševina koja služi kao svedok nekih strašnih vremena. Ova zgrada je uništena tokom Drugog svetskog rata, 6. aprila 1941. godine, prilikom nemačkog bombardovanja. U tom napadu uništeno je oko 500.000 svezaka i 1300 rukopisa ćirilice i latinice iz knjižnog fonda, zatim grafička i kartografska zbirka od 1500 primeraka, 4000 naslova časopisa i istorijski vrlo značajna zbirka turskih dokumenata o Srbiji. Međutim, Narodna biblioteka Srbije nije se uvek nalazila na Kosančićevom vencu, zapravo je, kada je osnovana 1832. godine, njena prva lokacija bila knjižara Gligorija Vozarovića. Danom osnivanja Narodne biblioteke Srbije smatra se dan kada je Dimitrije Davidović poslao pismo knezu Milošu o uređenju biblioteke, 28. februara 1832. Te iste godine je knez Miloš naredio da se biblioteci pokloni po jedan primerak od svake štampane knjige. Po nekim podacima Narodna biblioteka Srbije prvobitno je osnovana u Kragujevcu 1838. godine da bi potom bila preseljena za Beograd 1839. godine. Između 1861. i 1869. godine Narodna biblioteka bila je smeštena u Kapetan Mišinom zdanju, gde je dočekala Prvi svetski rat. Kako je u Prvom Svetskom Ratu biblioteka ostala bez prostorija, preseljena je u otkupljene prostorije “Kartonaže Milana Vape” na Kosančećevom vencu. Narodna bilbioteka se danas nalazi na Vračaru.

Kuća Nikole Pašića (Francuska 21)

Kuća Nikole Pašića nalazi se u Francuskoj ulici, a podignuta je 1872. godine, sastoji se od podruma, prizemlja i mansarde. Imanje na kojem je kuća podignuta, pripadalo je čuvenim trgovcima-boltadžijama, Nikoli i Kosti Džanga. Kuća je jednoporodična kuća sa baštom, visokim prizemljem i tavanicama. Prema podacima porodičnog arhiva Nikole Pašića, kuću je kupio nakon njihove smrti na javnoj licitaciji održanu od strane policije Dorćolskog kvarta 1893. godine. Nakon temeljne popravke i rekonstrukcije kuće, Nikola Pašić se u nju i uselio i ostao do kraja života, 1926. godine. U periodu između 1921. i 1922. godine je izvršena obnova kuće kada je osnovni izgled umnogome izmenjen. Podignut je sprat na jednom delu kuće, dozidano je dvorišno krilo i uvedene su instalacije etažnog grejanja i tople vode. Naknadno je uređena fasada i postavljena fasadna plastika i dekoracija, stupci sa stopama i kapitelima, balistrada na završetku sprata i početku masandre i ukrasi iznad otvora. Današnji izgled kuće je ono kako ju je Nikola Pašić projektovao, budući da je bio inženjer po struci, u saradnji sa arhitektom Marijanom Vujovićem. Krov ovog zdanja prekriven je eternitom dok su prizemlje i zgrada ozidani od kamenih kvadera i cigle. Pored prizemlja, od kamenih kvadera ozidana je i dvorišna ograda, što ukazuje na to da su zidani istovremeno. Fasadu obeležava mermerna ploča postavljena 1936. godine od strane Mesnog odbora jugoslovenske radikalne zajednice za Beograd u čast srpskog velikana Nikole Pašića. Osim Nikole Pašića kuća je bila dom dugogodišnjeg predsednika ministarskog saveta, diplomate, ministra spoljnih poslova i predsednika radikalne stranke i kao takva je bila otvorena za strane državnike, diplomate i novinare. Iz aspekta kulturnog nasleđa izgradnja kuće je otpočela uređenje Dorćolskog kraja

Zadužbina Ilije M. Kolarca (Studentski trg 5)

1800. godine u selu Kolari kod Smedereva rođen je Ilija Milosavljević, danas široj javnosti poznat kao Kolarac. Osnovnu školu završio je u rodnom selu, a trgovački posao učio je radeći u trgovini u Vršcu. 1817. godine se iz Vršca preselio za Beograd gde je radio kao trgovački kalfa. U Beogradu se oženio Sinđelijom, ćerkom Milutina Radovanovića, trgovca, kod kojeg je bio zapošljen. Prvu radnju otvorio je u Dubrovačkoj ulici, da bi se potom 1828. godine preselio za Pančevo gde je trgovao svinjama i žitaricama. 1854. godine zajedno sa Sinđelijom postaje član Matice srpske kada je i dao novac za prevod Grofa od Monte Hrista, Aleksandra Dime, u prevodu Milana D. Rašića. Nakon smrti supruge Sinđelije, vraća se u Beograd, 1856. godine, nastavlja da trguje solju i šalitrom. Kupuje zemljište u današnjoj Pop Lukinoj ulici, ispod tadašnje Varoškapije, gde je izgradio kuću. Drugu kuću podiže na današnjem Trgu republike, tada poznatijem kao Stambolkapija.
1857. osniva Fond za pominjanje izginulih za Otadžbinu zajedno sa Tomom Vučićem, a novac iz Fonda trošen je na pomene izginulih u borbama za oslobođenje od turske vlasti. 1861. godine na poziv Svetozara Miletića daje prilog da pomogne osnivanje Srpske pravne akademije u Novom Sadu, čijim sredstvima je upravljala Matica srpska. U poznijim godinama sužava svoje trgovačke poslove, i 1878. godine biva optužen i osuđen za veleizdaju zbog učešća u Topolskoj pobuni. Pomilovan je nakon nekoliko meseci provedenih u zatvoru, iz kog se vratio sa lošim zdravljem, i te iste godine umire u svojoj kući na Stambolkapiji 6. oktobra. 1878. godine svojim testamentom ostavlja srpskom narodu u cilju širenja nauke i kulture, a od svog imanja trebalo je osnovati Fond za podizanje srpskog univerziteta koji se zove Univerzitet Ilije M. Kolarca osnovan sopstvenim trudom na korist svoga naroda. 9. oktobra 1932. godine Univerzitet počinje sa radom. 1932. godine podignuto je zdanje Kolarčeve zadužbine, na čijem je projektu i planu radio arhitekta Petar Bajalović. Za izgradnju koncertne dvorane primenjena su najsavremenija naučna znanja o akustici, a upravo ta sala se i danas smatra najakustičnijom salom u Beogradu i jednom od najakustičnijih u Evropi. U tom periodu su se Narodni univerziteti ostalih zemalja fokusirali na određene staleže, dok je Kolarčev Narodni univertzitet bio otvoren za ljude iz svih društvenih slojeva, različitih nivoa obrazovanja, različitih uzrasta i sve one koji su željni znanja. Od samog starta je u cilju Univerziteta bilo širenje naučnog znanja i shvatanja, te razvoj i uticaj primenjenih nauka i poučavanje u pojedinim veštinama i umenjima. Shodno razvitku nauke važne su bile i potrebe za novim znanjima, upravo zbog toga su putem tribine Kolarčevog univerziteta srpski stručnjaci konstantno izlagali nove rezultate i otkrića svojih istraživanja. Tribina je takođe bila posvećena popularizaciji naučnih znanja i umetničkog ukusa.
Narodni univerzitet bio je čvrsto utemeljen u srpskoj kulturi, ali je osvetljavao i druge kulture da bi time širio opštu prosvećenost i pomogao društvu da se uklopi u širu zajednicu svih naroda. Programi Univerziteta bili su otvoreni za jugoslovenske i slovenske teme, a posebno za osvetljavanje slovenskih uzajamnosti. U tom cilju od početka je prepoznat značaj učenja stranih jezika, pa se u okviru Univerziteta otvara Škola modernih jezika.

Bajrakli džamija (Gospodar Jevremova)

Bajrakli džamija nalazi se u Gospodar Jevremovoj ulici u starom delu Beograda na Dorćolu. Izgrađena je tokom 1575. godine i jedina je u Beogradu od nekada 273, koliko ih je bilo tokom vladavine Osmanskog carstva. Između 1717. i 1739. godine, tokom austrijske okupacije Srbije služila je kao katolička crkva, međutim nakon što su Osmani ponovo osvojili Beograd vraćena joj je prvobitna funkcija. 18. marta 2004. godine oštećena je u požaru u bezumnom činu nasilja kao znak osvete za paljenje srpskih crkava tokom nemira na Kosovu i Metohiji. U vreme kada je izgrađena dominirala je svojom veličinom među jednospratnicama koje su je okruživale. Smatra se da je Bajrakli džamija izgrađena na mestu nekadašnjeg mesdžida, u drugoj polovini 17. veka kao zadužbina turskog Sultana Sulejmana II. Prvobitna imena dobila je po svojim obnavljačima, Čohaši-džamija po Čokaši Hajji Aliji i Husein-ćehajina džamija po Huseinu Ćehaji. Ime Bajrakli džamija dobila je krajem 18. veka ili početkom 19. veka, po turskoj reči barjak, što znači zastava, a “bajrakli” sa zastavom. To ime dobila je kao jedina džamija u funkciji u tom trenutku, tačnije jedina džamija sa zastavom koja poziva na molitvu. Kao glavna džamija u tom periodu imala je muvekita, čoveka koji je računao vreme po islamskom kalendaru, vodio računa o važnim verskim praznicima, brinuo se o mehnizovanom satu i održavao ga u funkciji, postavljao zastavu na minaret i signalisao početak molitve ostalim mestima molitve. 1868. godine je ministar obrazovanja i crkvenih odnosa dobio naređenje od Mihaila Obrenovića da izabere jednu od već postojećih džamija i osposobi je za korišćenje za muslimansku zajednicu. Nakon osposobljavanja 1868. godine Bajrakli džamija dobila je svog prvog imama i muezzina. Bajrakli džamija je restaurirana nekoliko puta, a posle Drugog Svetskog rata je dobila status zaštićene znamenitosti od velikog istorijskog značaja. Sagrađena je od kamena, a samo neki segmenti rađeni su od cigle. Zdanje je jednospratno sa kupolom i minaretom. Četvorougaonog je oblika sa oktagonom kupolom. Prozori su ukrašeni orijentalnim, polukružnim lukovima, a cela zgrada je jednostavna i bez previše ukrasa. Minaret se nalazi na severozapadnoj, spoljnoj strani džamije. Suprotno od ulaza sa unutrašnje strane džamije nalazi se mihrab, malo udubljenje u zidu, ukrašeno u orijentalnom stilu, koje ukazuje na to gde se nalazi Meka, tačnije kuda se treba okrenuti tokom molitve. Odmah do mihraba je minbes, nisko uzvišenje sa kojeg se imam obraća ili drži propoved. Enterijer džamije je skroman kao i njena spoljašnost, a pored džamije, u njenom dvorištu, postoji i religijska škola ili madrasa.

Hram Svetog Save (Krušedolska 2a)

Hram Svetog Save je najveći srpski pravoslavni hram na Balkanu, a izgrađen je na mestu gde je Kodža Sinan-paša navodno spalio mošti Svetog Save, osnivača Srpske pravoslavne crkve. Izgradnja hrama otpočeta je 15. septembra 1935. godine, a tada je patrijarh Varnava izvršio osvećenje temelja. Međutim, mnogo pre samog početka izgradnje postojala je ideja i želja da se hram izgradi upravo na ovom mestu, još 1895. godine. Nakon spaljivanja moštiju Svetog Save osnovano je “Društvo za podizanje hrama Svetog Save na Vračaru”, na tom mestu je podignuta manja crkva, ali je 1905. godine po raspisivanju konkursa za izradu projekta pomerena. Na konkurs je prijavljeno pet projekata ali su svih pet bili odbačeni kao nedovoljno dobri. Prvi i Drugi balkanski rat, kao i Drugi svetski rat zaustavili su bilo kakav progres u izgradnji hrama, a 1919. po završetku rata, Društvo je ponovo otpočelo svoje planove. 1926. je obnovljen konkurs i Bogdan Nestorović je dobio drugo mesto, njegovo rešenje smatralo se najuspešnijim. 1930. godine su arhitekta Bogdan Nestorović, arhitekta Aleksandar Deroko i inženjer Vojislav Zadjina dobili odobrenje za izvršenje projekta izgradnje hrama svetog Save. Izgradnja je prekinuta napadom Nemačke na Jugoslaviju 1941. godine, a do tada su bili izgrađeni samo temelji i zidovi visine 7 i 11 metara. Po dolasku Patrijarha Germana na čelo Srpske pravoslavne crkve nastavlja se izgradnja hrama svetog Save 1985. godine, i tada u prisustvu arhiijereja ponovo osveštava hram. Najinteresantnije postignuće je podizanje kupole Hrama teške 4000 t. Kupola je konstruisana na zemlji, zajedno sa pozlaćenim krstom od četiri t da bi potom bila postavljena na 40 m visoke zidove. Na inicijativu tadašnjeg premijera Srbije dr Zorana Đinđića osnovan je konzorcijum za finansiranje izgradnje Hrama Svetog Save, uz blagoslov Patrijarha srpskog Pavla i uz podršku Aleksandra II Karađorđevića. Ovim činom obnovljeno je Društvo za podizanje Hrama svetog Save. Eksterijer Hrama završen je 2004. godine, pored fasade postavljena su zvona i prozori, a rad na enterijeru i unutrašnjoj dekoraciji i dalje traju. Hram Svetog Save izgrađen je u srpsko-vizantijskom stilu, ima četiri zvonika visoka 44 m, sa pozlaćenim krstom visokim 12 m, visina kupole iznosi 82 metra. Prostire se na preko 3500 m2 u prizemlju, 1500 m2 na prvom nivou gde se nalaze tri galerije i 120 m2 na drugom nivou gde se nalazi i vidikovac koji kruži oko kupole. Hram Svetog Save krasi 49 zvona iz austrijske livnice zvona Grassmayr i 18 pozlaćenih krstova. Obložen je belim mermerom i granitom. Ispod Hrama Svetog Save na 1800 m2 prostire se crkva Svetog cara Lazara koja je dom riznice Svetog Save i kripte patrijarha Srpske pravoslavne crkve.

Kraljevski dvor (Bulevar Kneza Aleksandra Karađorđevića)

Kraljevski dvor nalazi se u okviru dvorskog kompleksa na najvišem brežuljku Dedinja, na imanju površine 135 ha. U sklopu dvorskog kompleksa, neposredno pored Kraljevog dvora, nalazi se Kraljevska kapela Svetog apostola Andreja Prvozvanog, koja je sa Kraljevim dvorom povezana kolonadom stubova. Kraljevski dvor sagrađen je ličnim sredstvima kralja Aleksandra I, gradnja je započeta 1924. a završena je 1929. Sama zgrada dvora je građena u srpsko-vizantijskom stilu, a fasada je obložena belim bračkim mermerom. Prostorije u prizemlju veoma su raskošno opremljene. Kamenom popločani Svečani hol ukrašen je kopijama fresaka iz Dečana i Sopoćana. Plavi salon je opremljen u baroknom stilu, a Zlatni salon u renesansnom, kao i velika Trpezarija. U Zlatnom salonu, čija je kasetirana drvena tavanica obložena listićima zlata, čuva se slika Jakopa Palme Starijeg, a u Plavom salonu se nalazi slika „Venera i Adonis“ Nikole Pusena. U tim prostorijama mramorni stubovi nose raskošne kasetirane drvene tavanice sa bronzanim lusterima. Ove su prostorije ukrašene dragocenim slikama, škrinjama i predmetima iz kraljevske zbirke. U istom renesansnom stilu opremljene su i prostorije Velike i Male biblioteke. Oko Dvora su podignute pergole, parkovske terase, bazeni, paviljon i koncertna terasa. Iz Dvora koji je na grebenu brda, pruža se veličanstven pogled na Dedinje, Košutnjačku šumu, Topčider i Avalu. Na prvom spratu nalaze se privatne prostorije u kojima danas živi porodica princa Aleksandra II. U suterenu su prostorije čiji su zidovi i tavanice raskošno oslikani po uzoru na dvorac u Kremlju. Tu se nalazi dvorana Dušanove ženidbe na čijoj su tavanici oslikani motivi iz ove narodne pesme, a tu su i dvorana šapata, mali salon i dvorana za projekcije. Dvorovi su okruženi parkom za čije projektovanje je zaslužan pejzažni arhitekta Eduard Andre. U okviru dvorskog kompleksa nalaze se i bazeni i kuhinje, slamnata kuća i kancelarija Maršalata dvora.

Kula Nebojša (Bulevar Vojvode Bojovića)

Kula Nebojša nalazi se na Donjem gradu Beogradske tvrđave, na ulazu nekadašnjeg Dunavskog pristaništa, a jedna je od najpoznatijih kula. Tokom trajanja turske vladavine u kuli je pogubljen grčki revolucionar Riga od Fere. Naziv je dobila od negacije glagola bojati se. Time postala je kula koja se ne boji ni jednog protivnika niti napada, postala je neosvojiva. Neretko je ljudi pogrešno nazivaju Nebojšinom kulom, međutim to je neispravno i ima potpuno drugačije značenje. U doba despota Stefana Kula Nebojša bila je donžon kula Beogradske tvrđave, i smatra se da je izgledala kao Despotova kula manastira Manasija. Postoji legenda da se kula kao Neosvojiva, nakon što su Turci osvojili Beogradsku tvrđavu, vinula u vazduh i odletela u Donji grad kako bi ostala van njihovog domašaja kako je nikada ne bi osvojili. Ne postoji podatak i istorijski gledano Kula Nebojša nikada nije bila pod turskom vlašću. Upravo zbog toga Kula Nebojša je svedok nepobedivosti i nepokornosti. Prvi nazivi Kule Nebojša su bili Bela i Temišvarska kula, a svoj današnji naziv dobila je u 17. veku. Prvobitna Kula Nebojša uništena je zajedno sa Malim gradom u barutnoj eksploziji, a naziv Nebojša prešao je na kulu u pristaništu. Oktogonog je oblika sa debelim zidovima, prostire se na četiri sprata i prizemlje sa ukupnom visinom od 22 m. Na svim stranama i svim spratovima postoje otvori za topove koje je posada koristila da odbrani Beogradsku tvrđavu od napadača iz svih pravaca. Ranije je vrh kule bio ravan sa grudobranom i isturenim drvenim konzolama za dejstvo po neprijatelju. Tokom obnove Beogradske tvrđave sprovođene od strane Austrijanaca, u 18. veku, vrh Kule je zamenjen krovnom konstrukcijom koja i dan danas postoji. Kulu Nebojša izgradili su Ugari 1460. godine da bi zaštitili prilaz Dunavskom pristaništu i samo pristanište od Turaka. Prilikom osvajanja Beograda 1521. godine Turci su prodrli u Donji grad tek nakon što su uspeli da osvoje Kulu Nebojša time što su je porušili teškim artiljerijskim napadima. Kula Nebojša velikog je istorijskog značaja a u burnoj istoriji Beograda zajedno sa kulom Mlinarica najjača je topovska kula u Donjem gradu. Upravo iz tog razloga je više puta rušena i obnavljana zbog čestih napada na najjaču kariku Beogradske tvrđave. Nakon gubitka Dunavskog pristaništa Turci Kulu Nebojša pretvaraju u najpoznatiju tamnicu Beogradske tvrđave, a zbog te uloge ona ostaje jedan od mračnih simbola Beograda. Riga od Fere, grčki revolucionar bio je njen najpoznatiji zatočenik, a u njoj je i pogubljen 24.6.1798. godine. Tu je život izgubio i mitropolit Metodije 1800. godine po naređenju Hadži Mustaf paše. Prostor oko kule masovna je grobnica ustaškog logora Jasenovac, jer su tokom Drugog svetskog rata tu sahranjivani leševi koji su isplivavali na obalu Save. Ribari su sahranjivali unakažene leševe pored kule. Danas, kula ima pet izložbenih prostora – aneksa koji se bavi istorijom Kule kao vojnog objekta, kao tamnice, Riga od Fere život i delo, Prvi srpski ustanak i Beograd u prvoj polovini 19. veka.

Preuzeto sa sajta http://www.apartmani-u-beogradu.com/znamenitosti-beograd

Beograd je child friendly grad, u kome ona mogu naučiti zanimljive stvari a u isto vreme i dobro se zabaviti. U nastavku se nalaze mesta u Beogradu i bližoj okolini, u koje su deca uvek dobrodošla:

*Muzeji – Muzej nauke i tehnike, Muzej iluzija, Vojni muzej

Muzej nauke i tehnike je jedini muzej u Beogradu koji je sadržajem prilagođen za decu. Glavnu postavku ovog muzeja čine starinski aparati i uređaji, telefoni, stari radio prijemnici, koje su deca mogla da gledaju samo u crtanim filmovima, na buvljacima i u muzejima, ogroman globus, orgulje i stara vozila.

Muzej iluzija pruža mnoštvo eksponata i zabavne ponude za decu svih uzrasta: soba ogledala, kaleidoskop, soba koja menja percepciju veličine osobe, didaktičko-logičke igračke i zagonetke. Muzej iluzija se nalazi u centru Beograda u Nušićevoj 11. Ovaj fascinantni svet iluzija je dizajniran tako da natera svakog na preispitivanje vlastitih čula. Muzej je idealno mesto za sve generacije i uzraste: decu, roditelje, deke i bake, parove, ekipe iz kraja.

Vojni muzej je muzejska institucija koja sakuplja, proučava i prezentuje različite predmete za vojnu upotrebu – oružje, uniforme, ratne zastave, vojna dokumenta i umetnička dela sa vojnom tematikom. Vojni muzej u Beogradu smešten je na prvom bastionu jugoistočnog fronta Beogradske tvrđave u zgradi podignutoj 1924. godine. Okružen gradskim bedemima i najvećim beogradskim parkom predstavlja jedan od simbola Beogradske tvrđave.

• 

*Pozorišta za decu – Pozorištance “Puž” i Pozorište “Boško Buha”

Deca su uvek oduševljena kada gledaju predstave u kojima glume naši poznati glumci, a to je slučaj sa ove dve ustanove kulture. Oba pozorišta s vremena na vreme organizuju različite glumačke i druge radionice za decu, pa ih je potrebno razmotriti i kao predlog za dnevnu zabavu.

Tokom zime se Beogradska arena povremeno pretvara u zaleđeno kraljevstvo, te u svoj kalendar svakako upišite i predstave na ledu kao dobru zanimaciju za decu.

• 

• 

*Beogradski zoo vrt i Akvarijum i tropikarijum i Dino park na Kalemegdanu

Beogradski zoo vrt ili Vrt dobre nade je lociran u samom centru grada, na Kalemegdanu. Broji preko 2000 životinja. Lepa zanimljivost ovog vrta, koga karakteriše poseban šmek, je ljubavi belih lavova, gde je zapravo rođeno mnogo beba belih lavova. Simboli ovog zoološkog vrta su sve bele životinje: beli lav, tigar, orao, vuk. Nijedno dete ne ostaje ravnodušno na životinje u Beo Zoo vrtu, a posebno u Bebi zoo vrtu gde mnoge “bebe“ slobodno šetaju.

Javni akvarijum i tropikarijum otkriva vodeni svet do sada neviđen u Beogradu, a nalazi se na Senjaku. U divnom ambijentu, na površini od 400m2, zainteresovani mogu videti pirane, ribicu Nemo, korale iz Crvenog mora, jastoge, jegulje, ribe iz Amazona i sa Havaja.

U Dino parku “Jura avantura” deca i odrasli, već nekoliko godina unazad, uživaju u velikom broju edukativnih i zabavnih sadržaja. Period postavke je obično od juna do oktobra, od 10-20h. Svakog vikenda se organizuju igre bez granica, predavanja i radionice, a posetioci imaju priliku i da se druže sa paleontolozima, da istražuju i otkopavaju fosilne ostatke pomoću specijalnog alata. U okviru izložbe je postavljeno 35 dinosaurusa.

• 

*Kupališta – Ada Ciganlija, Ada Huja i bazeni

Savsko jezero Ada Ciganlija je oaza odmora i relaksacije, pravo carstvo slobode za decu. Spremite se za uživanje u prirodi i aktivnostima na prostoru obogaćenom raznim sadržajima za decu. Ada je beogradsko more i tokom leta ume da bude prebukirana.

• 

*Šetališta i izletišta – Kalemegdan, Košutnjak, Tašmajdanski park, Avala

Nezaobilazna turistička destinacija Beograda, ali i deo grada u kome svakodnevno borave deca, penzioneri i umetnici, Kalemegdan, je gradski park koji u svom centralnom delu ima tvrđavu, utvrđenje starog Beograda.
Veruje se da se najlepši pogled na Beograd nalazi upravo na platou iznad ušća Dunava i Save na Kalemegdanu, i to baš kod simbola grada – spomenika Pobednik, dela vajara Ivana Meštrovića. Predivan pogled na Beograd se može doživeti i sa kule koja pripada opservatorijumu.

U samom srcu Beograda, nedaleko od Crkve Svetog Marka, nalazi se Tašmajdanski park, mesto za opuštanje i odmor, u kome deca imaju svoju oazu u prirodi. Postoji nekoliko parkića za decu podeljenih po uzrastima dece: bebe, deca od 2 – 5 godina i deo predviđen za malo starije avanturiste. Pored parka nalaze se i Dečiji kulturni centar i Malo pozorište Duško Radović.

Košutnjak je park, šuma, izletište i deo grada. Ime je dobio zbog košuta koje su bili nekadašnji stanovnici ovog dela Beograda. Knez Miloš Obrenović je usred divnih košutnjačkih šuma sagradio svoj konak, ogradio šumu ogradom i napravio dvorsko lovište. Od 1903. godine je ponovo otvoren za javnost, ograda je sklonjena pre početka Prvog svetskog rata, ali su tada nestale i košute. Od 2014. godine Košutnjak je zaštićeno područje i spomenik prirode. Danas je ovo, pre svega, rekreativni centar, sa bazenima, igralištima za razne sportove, ski-stazom, atletskim stazama. A upravo ovde je smešten i Fakultet sporta i fizičkog vaspitanja.

Avala je planina najbliža Beogradu, koja je za samo 11 m premašila visinu od 500 metara, graničnu da se jedno uzvišenje nazove planinom. Jedna od najvećih atrakcija planine je Avalski toranj, telekomunikacioni toranj visok 205 m, sa restoranom na visini od 120 m, iz kojeg se pruža veličanstven pogled na Šumadiju i Beograd. Avalski toranj, osim toga što je vizuelni simbol Beograda, je postao i mesto za uživanje i rekreaciju. Osim najatraktivnijeg vidikovca, na tornju se može popiti kafa, a ispred njega cela porodica može uživati u sportskim i zabavnim sadržajima.

• 

*Muzičke ustanove – Muzički centar Kolarac i Beogradska filharmonija

Muzički centar Kolarac i Beogradska filharmonija, svakog meseca svoja vrata otvaraju deci, serijalom koncerata, kojima ih uče kako se sluša muzika. Cilj ovakvog približavanja muzike deci je ne samo jedna prava muzička edukacija, već i negovanje osećaja za lepo i izgradnju kvalitetnog muzičkog ukusa. Po zaista simboličnoj ceni, deca i njihovi pratioci mogu prisustvovati ovom pravom muzičkom spektaklu. Deca se na zanimljiv način, u konstantnoj interakciji sa izvođačima, uče bontonu na koncertu i osnovama muzičke kulture. Buka, metež i plač dečice, sve to prestaje u trenutku kada se začuju prvi zvuci blaženih nota Barok, renesansa, Diznijeva muzika, Beatlesi samo su neki od zvukova uz koju deca na Kolarcu mogu igrati i pevušiti. Takođe, Kolarac svakog meseca, a nekada i dva puta mesečno, organizuje Koncerte za bebe. Tada su obično na repertoaru uspavanke.

• 

• 

*Beogradske šume – Zvezdarska, Miljakovačka i Bojčinska šuma

Jedna od čak 19 parkovskih šuma Beograda je i Miljakovačka. Nalazi se, iznad naselja Miljakovac, 10 km od centra grada. Miljakovačka šuma je u stvari posed Srpske pravoslavne crkve i nalazi se u blizini manastira Rakovice, u čijoj porti je sahranjen i patrijarh Pavle. Ona je od 2010. godine zaštićen spomenik prirode, prostire se na skoro 85 h i tu je odlučilo da živi čak 284 životinjskih vrsta. Kroz Miljakovačku šumu se prostire zemljana pešačka staza dužine 6 km i još dve kraće od 2 i 3 km. Piknik zona je opremljena klupama i stolovima.

Nekada davno, na vrhu jednog beogradskog brda koje se zvalo Veliki Vračar, podignuta je astronomska opservatorija. Kasnije je ceo ovaj deo grada po “zvezdarnici” i dobio ime. Danas se mogu posmatrati zvezde i uživati u romantičnoj šetnji kroz Zvezdarsku šumu. Ona se nalazi sa obe strane Volgine ulice, samo 5 km od Trga Republike. Prostire se na oko 140 h, od čega je 21 h uređen kao park, odnosno piknik-zona sa klupama. Planirano je širenje Zvezdarske šume ka severu i jugu, kako bi se stvorio zeleni obruč oko Beograda. Astronomska opservatorija je i dalje tu, zaštićena kao kulturni spomenik. U šumi se nalazi zemljana staza pogodna za pešačenje, trčanje i biciklizam, trim staza sa drvenim spravama, dečje igralište, teren za boćanje.

U Sremu, između naselja Boljevaca, Progara i Ašanje, na skoro 630 h, prostire se močvarna Bojčinska šuma. Zaštićeni je spomenik prirode još od 1965. godine. Ovde je registrovano 108 vrsta ptica, što je trećina ukupnog broja vrsta ptica koje žive u Srbiji. Njima ne smeta to što se u Bojčinskoj šumi nalazi letnja pozornica i mesto je organizovanja raznih manifestacija, poput “Bojčinskog kulturnog leta” i tradicionalne “Parade fijakera”. Konjički klub Bojčin ovde drži ponije koji se mogu jahati. Za ljubitelje šetnji kroz prirodu, postoji pešačka staza od 5,6 km, a na kraju staze nalazi se etno restoran za okrepljenje nakon duge šetnje.

• 

• 

• 

*Nautičko selo Biser, Boljevci

Na levoj obali Save, 40 km uzvodno od ušća, na teritoriji opštine Surčin nalazi se naselje Boljevci. Interesantno je to što ovo naselje postoji još od doba neolita, oko 6 hiljada godina. A na jednoj od Savinih okuka, na mestu gde je reka šira, nalazi se jedan pravi biser – malo nautičko selo od 16 kućica na vodi. Sve kućice su povezane stazom, koja je zapravo marina, a na sredini se nalazi brod–restoran. Uzvodno od sela se nalazi prirodna plaža, a napravljene su dečja igraonica, česme, teren za odbojku u pesku, klupe, biciklistička i šetačka staza.

• 

*Klizališta tokom zimskog perioda

Bilo da su na otvorenom ili zatvorenom, klizališta u Beogradu su nezaobilazni deo svake zime u prestonici. Klizanje po glatkom ledu, u zimskim đžemperima i šalovima, zimi daju poseban šarm. Svake zime se zainteresovani mogu klizati po celom Beogradu, a dilema se odnosi samo na izbor lokacije: klizalište u Ledenoj dvorani Pionir, na Tašu, na Trgu Nikole Pašića, kod Kamenog grada na Adi Ciganliji, u naselju Stepa Stepanović, ispred Delta City-ja ili u SC Pingvin.